مـسـالـه 1523 - بـعـد از مـرگ انـسان , مى شود براى نماز و عبادتهاى ديگر او كه در زندگى به جـانـيـاورده , ديـگـرى را اجير كنند يعنى به او مزد دهند كه آنها رابه جا آورد.
و اگر كسى بدون مزدهم آنها را انجام دهد صحيح است .
مـسـالـه 1524 - انـسان مى تواند براى بعضى از كارهاى مستحبى مثل زيارت قبر پيغمبر وامامان عـليهم السلام , از طرف زندگان اجير شود, و نيز مى تواند كار مستحبى را انجام دهد وثواب آن را براى مردگان يا زندگان هديه نمايد.
مـسـاله 1525 - كسى كه براى نماز قضاى ميت اجير شده , بايد يا مجتهد باشد يا مسائل نماز راكه احتمال ابتلاء به آن داده مى شود از روى تقليد صحيح بداند.
مساله 1526 - اجير بايد موقع نيت , ميت را معين نمايد.
و لازم نيست اسم او را بداند.
پس اگرنيت كند از طرف كسى نماز مى خوانم كه براى او اجير شده ام كافى است .
مساله 1527 - اجير بايد خود را به جاى ميت فرض كند و عبادتهاى او را قضا نمايد و اگرعملى را انجام دهد و ثواب آن را براى او هديه كند كافى نيست .
مـسـالـه 1528 - بـايـد كـسـى را اجـيـر كـنـنـد كه اطمينان داشته باشند كه نماز را به صورت صحيح مى خواند.
مـسـالـه 1529 - كـسـى كـه ديگرى را براى نمازهاى ميت اجير كرده اگر بفهمد كه عمل را به جانياورده , يا باطل انجام داده , بايد دوباره اجير بگيرد.
مـساله 1530 - هر گاه شك كند كه اجير عمل را انجام داده يا نه اگر چه بگويد انجام داده ام ,بايد دوباره اجير بگيرد.
ولى اگر شك كند كه عمل او صحيح بوده يا نه , گرفتن اجير لازم نيست .
مـساله 1531 - كسى را كه عذرى دارد و مثلا نشسته نماز مى خواند نمى شود براى نمازهاى ميت اجير كرد, بلكه بنابر احتياط واجب بايد كسى را هم كه با تيمم يا جبيره نماز مى خوانداجير نكنند.
مساله 1532 - مرد براى زن و زن براى مرد مى تواند اجير شود و در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز بايد بتكليف خود عمل نمايد.
مـسـالـه 1533 - لازم نـيـسـت قـضـاى نمازهاى ميت به ترتيب خوانده شود, اگر چه بدانند كه ميت ترتيب نمازهاى خود را مى دانسته .
مـساله 1534 - اگر با اجير شرط كنند كه عمل را بطور مخصوصى انجام دهد, بايد همان طوربه جا آورد.
و اگر با او شرط نكنند, بايد در آن عمل به تكليف خود رفتار نمايد, و احتياطمستحب آن اسـت كـه از وظيفه خودش و ميت هر كدام كه به احتياط نزديكتر است به آن عمل كند مثلا اگر وظيفه ميت گفتن سه مرتبه تسبيحات اربعه بوده و تكليف او يك مرتبه است , سه مرتبه بگويد.
مساله 1535 - اگر با اجير شرط نكنند كه نماز را با چه مقدار از مستحبات آن بخواند, بايدمقدارى از مستحبات نماز را كه معمول است به جا آورد.
مـسـالـه 1536 - اگـر مـيـت تـرتـيب نمازهايى را كه قضا شده مى دانسته و انسان بخواهد براى آن نمازها اجير بگيرد لازم نيست براى هر كدام آنها وقتى را معين نمايد.
مـسـاله 1537 - اگر كسى اجير شود كه مثلا در مدت يك سال نمازهاى ميت را بخواند و پيش از تـمـام شدن سال بميرد, بايد براى نمازهايى كه مى دانند به جا نياورده ديگرى را اجير نمايندبلكه براى نمازهايى هم كه احتمال مى دهند به جا نياورده بايد بنابر احتياط واجب اجيربگيرند.
مساله 1538 - كسى را كه براى نمازهاى ميت اجير كرده اند, اگر پيش از تمام كردن نمازهابميرد و اجرت همه آنها را گرفته باشد, چنانچه شرط كرده باشند كه تمام نمازها را خودش بخواند, بايد اجرت مقدارى را كه نخوانده از مال او به ولى ميت بدهند, مثلا اگر نصف آنها رانخواند, بايد نصف پـولى را كه گرفته از مال او به ولى ميت بدهند, و اگر شرط نكرده باشند,بايد ورثه اش از مال او اجير بگيرند, اما اگر مال نداشته باشد بر ورثه او چيزى واجب نيست .
مـسـالـه 1539 - اگـر اجـيـر پـيـش از تـمام كردن نمازهاى ميت بميرد و خودش هم نماز قضا داشـتـه بـاشد, بايد از مال او براى نمازهايى كه اجير بوده ديگرى را اجير نمايند و اگر چيزى زياد آمد,در صورتى كه وصيت كرده باشد و ورثه اجازه بدهند براى تمام نمازهاى او اجير بگيرند, واگر اجازه ندهند ثلث آن را به مصرف نماز خودش برسانند.

احكام روزه

روزه آن اسـت كه انسان براى انجام فرمان خداوند عالم از اذان صبح تا مغرب از چيزهايى كه روزه راباطل مى كند و شرح آنها بعدا گفته مى شود خوددارى نمايد.
نيت مـسـالـه 1540 - لازم نـيـسـت انسان نيت روزه را از قلب خود بگذراند يا مثلا بگويد فردا راروزه مى گيرم , بلكه همين قدر كه براى انجام فرمان خداوند عالم از اذان صبح تا مغرب كارى كه روزه را بـاطل مى كند انجام ندهد كافى است , و براى آن كه يقين كند تمام اين مدت را روزه بوده , بايد مـقـدارى پـيـش از اذان صـبح و مقدارى هم بعدازمغرب از انجام كارى كه روزه راباطل مى كند خوددارى نمايد.
مـساله 1541 - انسان مى تواند در هرشب از ماه رمضان براى روزه فرداى آن نيت كند, و بهتراست كه شب اول ماه هم نيت روزه همه ماه را بنمايد.
مساله 1542 - از اول شب ماه رمضان تا اذان صبح هروقت نيت روزه فردا بكند اشكال ندارد.
مـسـالـه 1543 - وقـت نـيـت روزه مـستحبى از اول شب است تا موقعى كه به اندازه نيت كردن بـه مـغـرب وقـت مانده باشد كه اگر تا اين وقت كارى كه روزه را باطل مى كند انجام نداده باشد ونيت روزه مستحبى كند روزه او صحيح است .
مـساله 1544 - كسى كه پيش از اذان صبح بدون نيت روزه خوابيده است , اگر پيش ازظهربيدار شود و نيت كند, روزه او صحيح است چه روزه او واجب باشد چه مستحب .
و اگربعدازظهر بيدار شود, نمى تواند نيت روزه واجب نمايد.
مـساله 1545 - اگر بخواهد غير روزه رمضان روزه ديگرى بگيرد بايد آن را معين نمايد,مثلا نيت كـنـد كـه روزه قـضـايـا روزه نـذر مـى گيرم .
ولى در ماه رمضان لازم نيست نيت كند كه روزه ماه رمضان مى گيرم , بلكه اگر نداند ماه رمضان است يا فراموش نمايد, و روزه ديگرى رانيت كند روزه ماه رمضان حساب مى شود.
مـسـالـه 1546 - اگـر بـداند ماه رمضان است و عمدا نيت روزه غير رمضان كند, نه روزه رمضان حساب مى شود و نه روزه اى كه قصد كرده است .
مـسـالـه 1547 - اگـر مثلا به نيت روز اول ماه روزه بگيرد, بعد بفهمد دوم يا سوم بوده , روزه او صحيح است .
مـسـالـه 1548 - اگـر پـيـش از اذان صـبـح نيت كند و بيهوش شود و در بين روز به هوش آيد, بنابراحتياط واجب بايد روزه آن روز را تمام نمايد و اگر تمام نكرد قضاى آن را به جا آورد.
مـسـالـه 1549 - اگـر پـيـش از اذان صـبـح نـيـت كند و مست شود و در بين روز به هوش آيد احتياطواجب آن است كه روزه آن روز را تمام كند و قضاى آن را هم به جا آورد.
مساله 1550 - اگر پيش از اذان صبح نيت كند وبخوابد و بعد ازمغرب بيدار شود, روزه اش صحيح است .
مـساله 1551 - اگر نداند يا فراموش كند كه ماه رمضان است و پيش ازظهر ملتفت شود,چنانچه كارى كه روزه را باطل مى كند انجام نداده باشد, بايد نيت كند و روزه او صحيح است و اگر كارى كـه روزه را بـاطـل مى كند انجام داده باشد, يا بعدازظهر ملتفت شود كه ماه رمضان است روزه او باطل مى باشد, ولى بايد تا مغرب كارى كه روزه را باطل مى كند انجام ندهد وبعد از رمضان هم آن روزه را قضا نمايد.
مـساله 1552 - اگر بچه پيش از اذان صبح ماه رمضان بالغ شود بايد روزه بگيرد و اگر بعدازاذان بالغ شود, روزه آن روز بر او واجب نيست .
مساله 1553 - كسى كه براى به جا آوردن روزه ميتى اجير شده , اگر روزه مستحبى بگيرداشكال نـدارد, ولـى كـسـى كـه روزه قـضايا روزه واجب ديگرى دارد, نمى تواند روزه مستحبى بگيرد, و چـنـانـچـه فـرامـوش كـند و روزه مستحب بگيرد, در صورتى كه پيش از ظهر يادش بيايد, روزه مـسـتـحـبـى او بهم مى خورد و مى تواند نيت خود را به روزه واجب برگرداند, و اگربعدازظهر ملتفت شود, روزه او باطل است و اگر بعداز مغرب يادش بيايد, روزه اش صحيح است .
مساله 1554 - اگر غير از روزه ماه رمضان روزه معين ديگرى بر انسان واجب باشد مثلا نذركرده بـاشـد كـه روز معينى را روزه بگيرد, چنانچه عمدا تا اذان صبح نيت نكند, روزه اش باطل است , و اگـر نـدانـد كـه روزه آن روز بر او واجب است يا فراموش كند و پيش ازظهر يادش بيايدچنانچه كارى كه روزه را باطل مى كند, انجام نداده باشد و نيت كند روزه او صحيح وگرنه باطل مى باشد.
مـسـالـه 1555 - اگر براى روزه واجب غيرمعينى مثل روزه كفاره عمدا تانزديك ظهر نيت نكند اشـكـال ندارد, بلكه اگر پيش از نيت تصميم داشته باشد كه روزه نگيرد, يا ترديد داشته باشد كه بگيرد يانه , چنانچه كارى كه روزه را باطل مى كند انجام نداده باشد و پيش از ظهر نيت كند, روزه او صحيح است .
مـساله 1556 - اگر در ماه رمضان , پيش ازظهر كافر مسلمان شود و از اذان صبح تا آن وقت كارى كه روزه را باطل مى كند انجام نداده باشد نمى تواند روزه بگيرد و قضا هم ندارد.
مـسـاله 1557 - اگر مريض پيش ازظهر ماه رمضان خوب شود و از اذان صبح تا آن وقت كارى كه روزه را بـاطـل مـى كـنـد انجام نداده باشد, بايد نيت روزه كند, و آن روز را روزه بگيرد وچنانچه بعدازظهر خوب شود, روزه آن روز بر او واجب نيست .
مـسـالـه 1558 - روزى را كـه انسان شك دارد آخر شعبان است يا اول رمضان , واجب نيست روزه بگيرد, و اگر بخواهد روزه بگيرد نمى تواند نيت روزه رمضان كند ولى اگر نيت روزه قضا و مانند آن بنمايد و چنانچه بعد معلوم شود رمضان بوده , از رمضان حساب مى شود.
مساله 1559 - اگر روزى را كه شك دارد آخر شعبان است يا اول رمضان به نيت روزه قضايا روزه مـسـتحبى و مانند آن روزه بگيرد و در بين روز بفهمد كه ماه رمضان است , بايد نيت روزه رمضان كند.
مـسـالـه 1560 - اگـر در روزه واجـب مـعـيـنـى مـثـل روزه رمـضـان از نـيـت روزه گرفتن بـرگـرددروزه اش باطل است , ولى چنانچه نيت كند كه چيزى را كه روزه را باطل مى كند به جا آورددرصورتى كه آن را انجام ندهد روزه اش باطل نمى شود.
مـسـالـه 1561 - در روزه مـستحب و روزه واجبى كه وقت آن معين نيست مثل روزه كفاره ,اگر قصد كند كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد, يا مردد شود كه به جا آورد يا نه ,چنانچه به جا نياورد و پيش از ظهر دوباره نيت روزه كند, روزه او صحيح است .
چيزهايى كه روزه را باطل مى كند مساله 1562 - نه چيز روزه را باطل مى كند: اول : خـوردن و آشاميدن .
دوم : جماع .
سوم : استمناء, و استمناء آن است كه انسان با خود كارى كند كـه مـنـى از او بـيرون آيد.
چهارم : دروغ بستن به خدا و پيغمبر و جانشينان پيغمبرعلهيم السلام .
پـنـجـم : رسـانـدن غبار غليظ به حلق .
ششم : فروبردن تمام سر درآب .
هفتم :باقيماندن برجنابت وحـيـض و نـفـاس تا اذان صبح .
هشتم :اماله كردن با چيزهاى روان .
نهم : قى كردن , واحكام اينها درمسائل آينده گفته مى شود.
1 - خوردن و آشاميدن مـسـاله 1563 - اگر روزه دار عمدا چيزى بخورد يا بياشامد, روزه او باطل مى شود, چه خوردن و آشاميدن آن چيز معمول باشد مثل نان و آب , چه معمول نباشد مثل خاك و شيره درخت , و چه كم بـاشـد يا زياد, حتى اگر مسواك را از دهان بيرون آورد و دوباره به دهان ببردو رطوبت آن را فرو بـرد روزه او بـاطـل مـى شـود مـگر آن كه رطوبت مسواك در آب دهان به طورى از بين برود كه رطوبت خارج به آن گفته نشود.
مـسـالـه 1564 - اگـر مـوقـعـى كـه مشغول غذاخوردن است بفهمد صبح شده , بايد لقمه را از دهـان بيرون آورد و چنانچه عمدا فروبرد روزه اش باطل است و به دستورى كه بعدا گفته خواهد شدكفاره هم بر او واجب مى شود.
مساله 1565 - اگر روزه دار سهوا چيزى بخورد يا بياشامد, روزه اش باطل نمى شود.
مـسـالـه 1566 - احـتياط مستحب آن است كه روزه دار از استعمال آمپولى كه به جاى غذا به كار مـى رود خـوددارى كـنـد, ولـى تزريق آمپولى كه عضو را بى حس مى كند يا به جاى دوااستعمال مى شود اشكال ندارد.
مـسـالـه 1567 - اگـر روزه دار چيزى را كه لاى دندان مانده است عمدا فرو ببرد, روزه اش باطل مى شود.
مـساله 1568 - كسى كه مى خواهد روزه بگيرد, لازم نيست پيش از اذان دندانهايش را خلال كند, ولـى اگـر بداند غذايى كه لاى دندان مانده در روز فرو مى رود چنانچه خلال نكند و چيزى از آن فرو رود, روزه اش باطل مى شود بلكه اگر فرو هم نرود بايد قضاى آن روز را بگيرد.
مـسـاله 1569 - فرو بردن آب دهان , اگرچه بواسطه خيال كردن ترشى و مانند آن در دهان جمع شده باشد, روزه را باطل نمى كند.
مـساله 1570 - فروبردن اخلاط سرو سينه , تا به فضاى دهان نرسيده اشكال ندارد, ولى اگرداخل فضاى دهان شود, احتياط واجب آن است كه آن را فرو نبرد.
مـساله 1571 - اگر روزه دار بقدرى تشنه شود كه بترسد از تشنگى بميرد مى تواند به اندازه اى كه از مـردن نـجـات پيدا كند آب بياشامد ولى روزه او باطل مى شود, و اگرماه رمضان باشد,بايد در بقيه روز از به جا آوردن كارى كه روزه را باطل مى كند خوددارى نمايد.
مـسـالـه 1572 - جـويـدن غـذا بـراى بـچـه يـا پـرنـده و چشيدن غذا و مانند اينها كه معمولا به حـلـق نمى رسد, اگر چه اتفاقا به حلق برسد, روزه را باطل نمى كند, ولى اگر انسان از اول بداند كـه به حلق مى رسد چنانچه فرو رود, روزه اش باطل مى شود و بايد قضاى آن را بگيرد و كفاره هم براو واجب است .
مـسـالـه 1573 - انـسان نمى تواند براى ضعف , روزه را بخورد, ولى اگر ضعف او بقدرى است كه معمولا نمى شود آن را تحمل كرد, خوردن روزه اشكال ندارد.
2 - جماع مساله 1574 - جماع روزه را باطل مى كند, اگرچه فقط به مقدار ختنه گاه داخل شود و منى هم بيرون نيايد.
مـسـالـه 1575 - اگـر كـمـتـر از مـقـدار خـتـنـه گاه داخل شود و منى هم بيرون نيايد, روزه بـاطـل نمى شود ولى كسى كه آلتش را بريده اند اگر كمتر از ختنه گاه را هم داخل كند روزه اش باطل مى شود.
مـساله 1576 - اگر شك كند كه به اندازه ختنه گاه داخل شده يانه , روزه او صحيح است وكسى هم كه آلتش را بريده اند اگر شك كند كه دخول شده يانه , روزه او صحيح است .
مـسـالـه 1577 - اگر فراموش كند كه روزه است و جماع نمايد, يا او را به جماع مجبور نمايند,به طـورى كه از اختيار او خارج باشد, روزه او باطل نمى شود, ولى چنانچه در بين جماع يادش بيايد, يا ديگر مجبور نباشد, بايد فورا از حال جماع خارج شود, و اگر خارج نشود, روزه اوباطل است .
3 - استمناء مساله 1578 - اگر روزه دار استمناء كند يعنى با خود كارى كند كه منى از او بيرون آيد,روزه اش باطل مى شود.
مـسـاله 1579 - اگر بى اختيار منى از او بيرون آيد, روزه اش باطل نيست .
ولى اگر كارى كندكه بى اختيار منى از او بيرون آيد, روزه اش باطل مى شود.
مساله 1580 - هرگاه روزه دار بداند كه اگر در روز بخوابد محتلم مى شود يعنى در خواب منى از او بيرون مى آيد, مى تواند در روز بخوابد و چنانچه بخوابد و محتلم هم بشود روزه اش صحيح است .
مـساله 1581 - اگر روزه دار در حال بيرون آمدن منى از خواب بيدار شود, واجب نيست ازبيرون آمدن آن جلوگيرى كند.
مساله 1582 - روزه دارى كه محتلم شده , مى تواند بول كند و به دستورى كه در مساله 72گفته شـد, اسـتـبـراء نمايد, ولى اگر بداند بواسطه بول يا استبراء كردن باقيمانده منى از مجرى بيرون مى آيد در صورتى كه غسل كرده باشد نمى تواند استبراء كند.
مساله 1583 - روزه دارى كه محتلم شده اگر بداند منى در مجرى مانده و در صورتى كه پيش از غسل بول نكند بعد ازغسل منى از او بيرون مى آيد, بنابراحتياط واجب بايد پيش ازغسل بول كند.
مـسـالـه 1584 - اگـر بـه قـصـد بـيـرون آمدن منى كارى بكند در صورتى كه منى از او بيرون نيايدروزه اش باطل نمى شود.
مـسـاله 1585 - اگر روزه دار بدون قصد بيرون آمدن منى با كسى بازى و شوخى كند درصورتى كـه عادت نداشته باشد كه بعد از بازى و شوخى منى از او خارج شود اگر چه اتفاقا منى بيرون آيد روزه او صـحـيـح اسـت .
ولى اگر شوخى را ادامه دهد تا آن جا كه نزديك است منى خارج شود و خوددارى نكند تا خارج گردد روزه اش باطل است .
4 - دروغ بستن به خدا و پيغمبر مـسـالـه 1586 - اگـر روزه دار بـه گـفـتن يا به نوشتن يا به اشاره و مانند اينها به خدا و پيغمبر وجانشينان آن حضرت عمدا نسبت دروغ بدهد اگر چه فورا بگويد دروغ گفتم يا توبه كند,روزه او باطل است و احتياط واجب آن است كه حضرت زهرا سلام اللّه عليها و ساير پيغمبران و جانشينان آنان هم در اين حكم فرقى ندارند.
مساله 1587 - اگر بخواهد خبرى را كه نمى داند راست است يا دروغ نقل كند, بنابراحتياطواجب بـايـد از كـسـى كه آن خبر را گفته , يا از كتابى كه آن خبر در آن نوشته شده نقل نمايد لكن اگر خودش هم خبر بدهد روزه اش باطل نمى شود.
مـسـالـه 1588 - اگـر چـيـزى را بـه اعتقاد اين كه راست است از قول خدا يا پيغمبر نقل كند و بعدبفهمد دروغ بوده , روزه اش باطل نمى شود.
مساله 1589 - اگر بداند دروغ بستن به خدا و پيغمبر روزه را باطل مى كند و چيزى را كه مى داند دروغ است به آنان نسبت دهد و بعدا بفهمد آنچه را كه گفته راست بوده , روزه اش صحيح است .
مـسـاله 1590 - اگر دروغى را كه ديگرى ساخته عمدا به خدا و پيغمبر و جانشينان پيغمبرنسبت دهـد روزه اش بـاطـل مى شود ولى اگر از قول كسى كه آن دروغ را ساخته نقل كند مبطل روزه نمى باشد مـسـالـه 1591 - اگـر از روزه دار بـپـرسـنـد كـه آيـا پـيـغـمـبرصلى اللّه عليه وآله وسلم چنين مـطـلـبـى فرموده اند و او جايى كه در جواب بايد بگويد نه , عمدا بگويد بلى , يا جايى كه بايد بگويد بلى عمدا بگويد نه , روزه اش باطل مى شود.
مـسـاله 1592 - اگر از قول خدا يا پيغمبر حرف راستى را بگويد بعد بگويد دروغ گفتم يا درشب دروغـى را بـه آنان نسبت دهد و فرداى آن روز كه روزه مى باشد بگويد آنچه ديشب گفتم راست است , روزه اش باطل مى شود.
5 - رساندن غبار غليظ به حلق مـساله 1593 - رساندن غبار غليظ به حلق روزه را باطل مى كند, چه غبار چيزى باشد كه خوردن آن حلال است مثل آرد, يا غبار چيزى باشد كه خوردن آن حرام است .
مساله 1594 - اگر بواسطه باد غبار غليظى پيدا شود و انسان با اين كه متوجه است , مواظبت نكند و به حلق برسد, روزه اش باطل مى شود.
مـسـالـه 1595 - احـتـياط واجب آن است كه روزه دار دود سيگار و تنباكو و بخار غليظ را به حلق نرساند.
مـسـالـه 1596 - اگـر مـواظـبـت نـكـنـد و غـبـار يـا بخار يا دود و مانند اينها داخل حلق شود, چنانچه گمان داشته كه به حلق نمى رسد روزه اش صحيح است .
مـسـالـه 1597 - اگر فراموش كند كه روزه است و مواظبت نكند, يا بى اختيار غبار و مانند آن به حلق او برسد روزه اش باطل نمى شود و چنانچه ممكن است بايد آن را بيرون آورد.
6 - فروبردن سر درآب مـسـالـه 1598 - اگـر روزه دار عمدا تمام سر را در آب فرو برد, اگر چه باقى بدن او از آب بيرون بـاشـد, بايد قضاى آن روزه را بگيرد.
ولى اگر تمام بدن را آب بگيرد و مقدارى از سربيرون باشد, روزه باطل نمى شود.
مـسـالـه 1599 - اگر نصف سر را يك دفعه و نصف ديگر آن را دفعه ديگر در آب فروبرد,روزه اش باطل نمى شود.
مساله 1600 - اگر شك كند كه تمام سر زيرآب رفته يانه , روزه اش صحيح است .
مساله 1601 - اگر تمام سر زير آب برود ولى مقدارى از موها بيرون بماند روزه باطل مى شود.
مـساله 1602 - احتياط مستحب آن است كه سر را در گلاب و آبهاى مضاف ديگر و چيزهاى ديگر كه روان است فرو نبرد.
مـسـاله 1603 - اگر روزه دار بى اختيار در آب بيفتد و تمام سر او را آب بگيرد, يا فراموش كند كه روزه است و سر در آب فرو برد, روزه او باطل نمى شود.
مساله 1604 - اگر عادتا با افتادن در آب سرش زير آب مى رود, چنانچه با توجه به اين مطلب خود را در آب بيندازد و سرش زير آب برود روزه اش باطل مى شود.
مساله 1605 - اگر فراموش كند كه روزه است و سر را در آب فرو برد, يا ديگرى به زور سراو را در آب فرو برد, چنانچه در زيرآب يادش بيايد كه روزه است , يا آن كس دست خود رابردارد, بايد فورا سر را بيرون آورد, و چنانچه بيرون نياورد, روزه اش باطل مى شود.
مساله 1606 - اگر فراموش كند كه روزه است و به نيت غسل سر را در آب فرو برد, روزه وغسل او صحيح است .
مـسـالـه 1607 - اگر بداند كه روزه است و عمدا براى غسل سر را در آب فروبرد, چنانچه روزه او, روزه واجبى باشد كه مثل روزه كفاره وقت معينى ندارد, غسل صحيح و روزه باطل مى باشد, ولى اگـر واجـب مـعـيـن بـاشـد, اگـر به فروبردن سر درآب , قصد غسل كند, روزه او باطل است , و بنابراحتياط واجب , غسل او هم باطل است مگر آن كه در زير آب , يا در حال خارج شدن از آب نيت غـسل كند كه در اين صورت غسل او صحيح است و اما اگر روزه ماه رمضان باشد, هم غسل و هم روزه بـاطـل است مگر آنكه در همان زير آب توبه نمايد و در حال خارج شدن از آب نيت غسل كند كه در اين صورت غسل او صحيح است .
مـسـالـه 1608 - اگـر براى آن كه كسى را از غرق شدن نجات دهد سر را در آب فرو برد, اگرچه نجات دادن او واجب باشد, روزه اش باطل مى شود.
7 - باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان صبح مـسـالـه 1609 - اگـر جـنـب عـمـدا تا اذان صبح غسل نكند, يا اگر وظيفه او تيمم است عمدا تيمم ننمايد, روزه اش باطل است .
مساله 1610 - اگر بدون عمد در روزه واجبى كه مثل روزه ماه رمضان وقت آن معين است تا اذان صبح غسل نكند و تيمم هم ننمايد روزه اش صحيح است .
مـسـاله 1611 - كسى كه جنب است و مى خواهد روزه واجبى بگيرد كه مثل روزه رمضان وقت آن معين است , چنانچه عمدا غسل نكند تا وقت تنگ شود, مى تواند با تيمم روزه بگيردو صحيح است .
مـسـالـه 1612 - اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از يك روز يادش بيايد,بايد روزه آن روز را قـضـا نمايد و اگر بعد از چند روز يادش بيايد, بايد روزه هر چند روزى را كه يقين دارد جـنب بوده قضا نمايد مثلا اگر نمى داند سه روز جنب بوده يا چهار روز, بايدروزه سه روز را قضا كند.
مساله 1613 - كسى كه در شب ماه رمضان براى هيچ كدام از غسل و تيمم وقت ندارد, اگرخود را جنب كند, روزه اش باطل است و قضا و كفاره بر او واجب مى شود, ولى اگر براى تيمم وقت دارد, چنانچه خود را جنب كند, با تيمم روزه او صحيح است ولى گناهكار است .
مساله 1614 - اگر گمان كند كه به اندازه غسل وقت دارد و خود را جنب كند و بعد بفهمدوقت تنگ بوده چنانچه تيمم كند روزه اش صحيح است .
مـسـالـه 1615 - كـسـى كـه در شـب مـاه رمـضان جنب است و مى داند كه اگر بخوابد تا صبح بـيـدارنـمـى شود, نبايد بخوابد و چنانچه بخوابد و تا صبح بيدار نشود, روزه اش باطل است و قضا وكفاره بر او واجب مى شود.
مـسـالـه 1616 - هـرگـاه جـنـب در شـب ماه رمضان بخوابد و بيدار شود اگر احتمال بدهد كه اگردوباره بخوابد بيدار مى شود براى غسل , مى تواند بخوابد.
مساله 1617 - كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مى داند يا احتمال مى دهد كه اگربخوابد پـيـش از اذان صبح بيدار مى شود, چنانچه تصميم داشته باشد كه بعداز بيدار شدن غسل كند و با اين تصميم بخوابد و تا اذان خواب بماند روزه اش صحيح است .
مساله 1618 - كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مى داند يا احتمال مى دهد كه اگربخوابد پيش از اذان صبح بيدار مى شود, چنانچه غفلت داشته باشد كه بعد از بيدارشدن بايدغسل كند, در صورتى كه بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند روزه اش صحيح است .
مساله 1619 - كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مى داند يا احتمال مى دهد كه اگربخوابد پيش از اذان صبح بيدار مى شود, چنانچه نخواهد بعد از بيدار شدن غسل كند, يا ترديدداشته باشد كه غسل كند يا نه , در صورتى كه بخوابد و بيدار نشود, روزه اش باطل است .
و قضاو كفاره دارد.
مـسـالـه 1620 - اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بيدار شود و بداند يا احتمال دهد كه اگر دوباره بخوابد پيش از اذان صبح بيدار مى شود و تصميم هم داشته باشد كه بعد ازبيدارشدن غسل كند, چنانچه دوباره بخوابد و تا اذان بيدار نشود, بايد روزه آن روز را قضاكند و همچنين است اگر از خـواب دوم بـيـدار شود و براى مرتبه سوم بخوابد, و احتياطمستحب در هردو صورت به كفاره است .
مـسـاله 1621 - خوابى را كه در آن محتلم شده نبايد خواب اول حساب كرد بلكه اگر از آن خواب بيدار شود و دوباره بخوابد خواب اول حساب مى شود.
مساله 1622 - اگر روزه دار در روز محتلم شود, واجب نيست فورا غسل كند.
مـسـالـه 1623 - هـرگـاه در مـاه رمضان بعد از اذان صبح بيدار شود و ببيند محتلم شده , اگر چه بداند پيش از اذان محتلم شده , روزه او صحيح است .
مـساله 1624 - كسى كه مى خواهد قضاى روزه رمضان را بگيرد, هرگاه تا اذان صبح جنب بماند, اگر چه از روى عمد نباشد روزه او باطل است .
مساله 1625 - كسى كه مى خواهد قضاى روزه رمضان را بگيرد اگر بعد از اذان صبح بيدارشود و ببيند محتلم شده و بداند پيش از اذان محتلم شده است , چنانچه وقت قضاى روزه تنگ است مثلا پـنج روز روزه قضاى رمضان دارد و پنج روز هم به رمضان مانده است بايدبنابراحتياط واجب هم آن روز را روزه بـگـيـرد و هـم بعد از رمضان عوض آن را به جا آورد واگر وقت قضاى روزه تنگ نيست بايد روز ديگر روزه بگيرد, و روزه آن روز صحيح نمى باشد.
مساله 1626 - اگر در روزه واجبى غير روزه رمضان و قضاى آن تا اذان صبح جنب بماند,روزه اش صحيح است چه وقت آن معين باشد وچه نباشد.
مـسـالـه 1627 - اگر زن پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و عمدا غسل نكند, يااگر وظيفه او تيمم است عمدا تيمم نكند روزه اش باطل است .
مـسـالـه 1628 - اگـر زن پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و براى غسل وقت نداشته بـاشـد, چـنانچه بخواهد روزه ماه رمضان را بگيرد بايد تيمم نمايد و روزه اش صحيح است , و اگر بخواهد روزه مستحب يا روزه واجب مثل روزه كفاره و روزه نذرى يا روزه قضاى ماه رمضان بگيرد اگر چه بدون تيمم هم روزه اش صحيح است ولى احتياط مستحب آن است كه تيمم كند.
مـسـالـه 1629 - اگر زن نزديك اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود و براى هيچ كدام ازغسل و تيمم وقت نداشته باشد, يا بعد از اذان بفهمد كه پيش از اذان پاك شده , روزه او صحيح است .
مساله 1630 - اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاك شود, يا در بين روز خون حيض يا نفاس ببيند اگر چه نزديك مغرب باشد, روزه او باطل است .
مـسـالـه 1631 - اگـر زن غسل حيض يا نفاس را فراموش كند و بعد از يك روز يا چند روزيادش بيايد, روزه هايى كه گرفته صحيح است .
مـسـالـه 1632 - اگـر زن پـيـش از اذان صـبـح در مـاه رمضان از حيض يا نفاس پاك شود و در غـسـل كـردن كـوتـاهـى كند و تا اذان غسل نكند و در تنگى وقت تيمم هم نكند, روزه اش باطل است .
ولى چنانچه كوتاهى نكند مثلا منتظر باشد كه حمام زنانه شود, اگر چه سه مرتبه بخوابد و تااذان غسل نكند, در صورتى كه تيمم كند روزه او صحيح است .
مـسـالـه 1633 - اگـر زنـى كـه در حـال اسـتـحـاضه است , غسل هاى خود را به تفضيلى كه در احكام استحاضه (در مساله ؟؟ به بعد گفته شد) به جا آورد, روزه او صحيح است .
مـسـاله 1634 - كسى كه مس ميت كرده يعنى جايى از بدن خود را به بدن ميت رسانده ,مى تواند بـدون غـسـل مـس مـيـت روزه بگيرد, و اگر در حال روزه هم ميت را مس نمايد, روزه اوباطل نمى شود.
8 - اماله كردن مـساله 1635 - اماله كردن با چيز روان اگر چه از روى ناچارى و براى معالجه باشد روزه راباطل مى كند, ولى استعمال شياف هايى كه براى معالجه است اشكال ندارد, و احتياط واجب آن است كه از استعمال شياف هايى كه براى تغذيه از اين مجرى است خوددارى نمايند.
9 - قى كردن مـسـالـه 1636 - هـرگـاه روزه دار عـمـدا قـى كـنـد, اگـرچـه بواسطه مرض و مانند آن ناچار باشد,روزه اش باطل مى شود ولى اگر سهوا يا بى اختيار قى كند اشكال ندارد.
مـسـالـه 1637 - اگـر درشـب چـيـزى بخورد كه مى داند بواسطه خوردن آن , در روز بى اختيار قى مى كند, احتياط واجب آن است كه روزه آن روز را قضا نمايد.
مـسـالـه 1638 - اگـر روزه دار بـتـوانـد از قـى كـردن خـوددارى كـنـد چنانچه براى او ضرر و مشقت نداشته باشد, بايد خوددارى نمايد.
مـسـاله 1639 - اگر مگس در گلوى روزه دار برود, چنانچه بقدرى پايين رود كه به فروبردن آن خوردن نمى گويند لازم نيست آن را بيرون آورد و روزه او صحيح است , و اگر به اين مقدار پايين نـرود بـايد آن را بيرون آورد اگرچه موجب شود كه قى كند و روزه اش باطل شود,و چنانچه فرو برد روزه اش باطل مى شود, بايد كفاره جمع بدهد.
و آن روز را هم قضانمايد.
مـسـاله 1640 - اگر سهوا چيزى را فرو ببرد و پيش از رسيدن به شكم يادش بيايد كه روزه است , چـنـانـچه بقدرى پايين رفته باشد كه آن را داخل شكم كند خوردن نمى گويند لازم نيست آن را بيرون آورد و روزه او صحيح است .
مساله 1641 - اگر يقين داشته باشد كه بواسطه آروغ زدن , چيزى از گلو بيرون مى آيد نبايدعمدا آروغ بزند ولى اگر يقين نداشته باشد اشكال ندارد.
مساله 1642 - اگر آروغ بزند و بدون اختيار چيزى در گلو يا دهانش بيايد, بايد آن را بيرون بريزد و اگر بى اختيار فرو رود, روزه اش صحيح است .
احكام چيزهايى كه روزه را باطل مى كند مساله 1643 - اگر انسان عمدا و از روى اختيار كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهدروزه او بـاطل مى شود, و چنانچه از روى عمد نباشد اشكال ندارد, ولى جنب اگر بخوابد و به تفصيلى كه در مساله 1620 گفته شد تا اذان صبح غسل نكند روزه او باطل است .
مـسـاله 1644 - اگر روزه دار سهوا يكى از كارهايى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد و به خيال اين كه روزه اش باطل شده عمدا دوباره يكى از آنها را به جا آورد, روزه او باطل مى شود.
مـسـالـه 1645 - اگـر چيزى به زور در گلوى روزه دار بريزند, يا سر او را به زور در آب فروبرند, روزه او باطل نمى شود.
ولى اگر مجبورش كنند كه روزه خود را باطل كند مثلا به اوبگويند اگر غذانخورى ضرر مالى يا جانى به تو مى زنيم و خودش براى جلوگيرى از ضررچيزى بخورد, بنا بر احتياط واجب روزه او باطل مى شود.
مـسـالـه 1646 - روزه دار نـبـايـد جـايـى بـرود كـه مـى دانـد چـيـزى در گـلويش مى ريزند يا مـجـبـورش مـى كنند كه خودش روزه خود را باطل كند, اما اگر قصد رفتن كند ونرود يا بعد از رفـتـن چيزى به خوردش ندهند روزه او صحيح است , و چنانچه از روى ناچارى كارى كه روزه را بـاطـل مـى كند انجام دهد روزه او باطل مى شود, ولى اگر چيزى در گلويش بريزند باطل شدن روزه اومحل اشكال است .
آنچه براى روزه دار مكروه است مساله 1647 - چند چيز براى روزه دار مكروه است و از آن جمله است : دوا ريـخـتـن بـه چـشـم و سـرمـه كـشـيـدن در صورتى كه مزه يا بوى آن به حلق برسد, انجام دادن هركارى كه مانند خون گرفتن و حمام رفتن باعث ضعف مى شود, انفيه كشيدن اگر نداند كـه بـه حلق مى رسد و اگر بداند به حلق مى رسد جايز نيست , بوكردن گياههاى معطر, نشستن زن درآب , استعمال شياف , تركردن لباسى كه در بدن است , كشيدن دندان و هركارى كه بواسطه آن از دهـان خون بيايد, مسواك كردن به چوب تر, و نيز مكروه است انسان بدون قصد بيرون آمدن منى زن خود را ببوسد, يا كارى كند كه شهوت خود را به حركت آورد, و اگر به قصدبيرون آمدن منى باشد در صورتى كه منى بيرون آيد روزه او باطل مى شود.
جاهايى كه قضا و كفاره واجب است مـساله 1648 - اگر در روزه رمضان عمدا قى كند يا درشب جنب شود و به تفصيلى كه درمساله 1620 گفته شد سه مرتبه بيدار شود و بخوابد و تا اذان صبح بيدار نشود فقط بايد قضاى آن روز را بـگـيرد و چنانچه عمدا اماله كند يا سر زيرآب ببرد بنابراحتياط مستحب بايد كفاره هم بدهد ولى اگر كار ديگرى كه روزه را باطل مى كند عمدا انجام دهد در صورتى كه مى دانسته آن كار روزه را بـاطـل مى كند قضا و كفاره بر او واجب مى شود و بايد توجه داشت كه در روزه ماه رمضان هرگاه روزه اش بـاطـل شود نمى تواند افطار كند و روزه خود را بخوردچون امساك واجب است بنابراين اگر عمدا قى كند كه قضا براو واجب مى شود اگر بعد از آن چيزى بخورد كفاره دارد.
مـسـالـه 1649 - اگـر بـواسـطـه نـدانـسـتن مساله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مى كند, چـنـانچه مى توانسته مساله را ياد بگيرد كفاره بر او واجب مى شود و اگر نمى توانسته مساله را ياد بـگـيـرديـا اصلا ملتفت مساله نبوده يا يقين داشته كه فلان چيز روزه را باطل نمى كند, كفاره بر اوواجب نيست .
كفاره روزه مساله 1650 - كسى كه كفاره روزه رمضان بر او واجب است , بايد يك بنده آزاد كند يا به دستورى كـه در مساله بعد گفته مى شود دوماه روزه بگيرد, يا شصت فقير را سير كند يا به هركدام يك مد كـه تـقـريبا ده سير است طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها بدهد, و چنانچه اينها برايش ممكن نـبـاشـد هـرچـنـد مد كه مى تواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد بايداستغفار كند, اگـرچـه مـثـلا يك مرتبه بگويد استغفراللّه و احتياط مستحب در فرض اخير آن است كه هروقت بتواند, كفاره را بدهد.
مـساله 1651 - كسى كه مى خواهد دوماه كفاره روزه رمضان را بگيرد, بايد سى و يك روزآن را پى در پى بگيرد و اگر بقيه آن پى درپى نباشد اشكال ندارد.
مـساله 1652 - كسى كه مى خواهد دوماه كفاره روزه رمضان را بگيرد, نبايد موقعى شروع كند كه در بين سى و يك روز, روزى باشد كه مانند عيد قربان , روزه آن حرام است .
مـساله 1653 - كسى كه بايد پى درپى روزه بگيرد, اگر در بين آن بدون عذر يك روز روزه نگيرد, يـا وقـتى شروع كند كه در بين آن به روزى برسد كه روزه آن واجب است , مثلا به روزى برسد كه نذر كرده آن روز را روزه بگيرد, بايد روزه ها را از سر بگيرد.
مـسـالـه 1654 - اگـر در بين روزهايى كه بايد پى درپى روزه بگيرد عذرى مثل حيض يا نفاس ,يا سـفـرى كـه در رفـتـن آن مجبور است , براى او پيش آيد, بعد از برطرف شدن عذر واجب نيست روزه ها را از سر بگيرد بلكه بقيه را بعد از برطرف شدن عذر به جا مى آورد.
مساله 1655 - اگر به چيز حرامى روزه خود را باطل كند, چه آن چيز اصلا حرام باشد مثل شراب و زنـا, يا به جهتى حرام شده باشد, مثل نزديكى كردن با عيال خود در حال حيض ,كفاره جمع بر او واجـب مـى شـود يـعنى بايد يك بنده آزاد كند و دوماه روزه بگيرد و شصت فقير را سير كند, يا به هـركـدام آنها يك مد كه تقريبا ده سير است گندم يا جو يا نان و مانند اينهابدهد.
و چنانچه هرسه برايش ممكن نباشد, هركدام آنها كه ممكن است بايد انجام دهد.
مـسـالـه 1656 - اگـر روزه دار دروغـى را بـه خـدا و پـيـغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم نسبت دهد,كفاره جمع كه تفصيل آن در مساله پيش گفته شد بر او واجب مى شود.
مـسـاله 1657 - اگر روزه دار در يك روز ماه رمضان چند مرتبه جماع كند, يك كفاره بر اوواجب است .
ولى اگر جماع او حرام باشد يك كفاره جمع واجب مى شود.
مـسـاله 1658 - اگر روزه دار در يك روز ماه رمضان چند مرتبه غير جماع كار ديگرى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد, براى همه آنها يك كفاره كافى است .