مـسـاله 1389 - مستحب است نمازهاى واجب خصوصا نمازهاى يوميه را به جماعت بخوانندو در نماز صبح و مغرب و عشا, خصوصا براى همسايه مسجد و كسى كه صداى اذان مسجد رامى شنود بيشتر سفارش شده است .
مـسـالـه 1390 - در روايتى وارد شده است كه اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند, هر ركعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز دارد و اگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعتى ثواب ششصد نمازدارد و هر چه بيشتر شوند, ثواب نمازشان بيشتر مى شود تا به ده نفر برسند و عده آنان كه از ده گذشت , اگـر تـمـام آسـمـانـهـا كاغذ و درياها مركب و درختها قلم و جن و انس و ملائكه نويسنده شوند, نمى توانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند.
مساله 1391 - حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بى اعتنايى جايز نيست و سزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.
مـسـاله 1392 - مستحب است انسان صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند و نماز جماعت ازنماز اول وقـت كه فرادى يعنى تنها خوانده شود بهتر است .
و نيز نماز جماعتى را كه مختصربخوانند از نماز فرادى كه آن را طول بدهند بهتر مى باشد.
مـسـالـه 1393 - وقتى كه جماعت بر پا مى شود, مستحب است كسى كه نمازش را فرادى خوانده دوباره با جماعت بخواند.
و اگر بعد بفهمد كه نماز اولش باطل بوده , نماز دوم او كافى است .
مـساله 1394 - اگر امام يا ماموم بخواهد نمازى را كه به جماعت خوانده دوباره با جماعت بخواند در صورتى كه جماعت دوم و اشخاص آن غير از اول باشد اشكال ندارد.
مـسـالـه 1395 - كـسى كه در نماز وسواس دارد و فقط در صورتى كه نماز را با جماعت بخوانداز وسواس راحت مى شود, بايد نماز را با جماعت بخواند.
مـسـاله 1396 - اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند, بنابراحتياط بايد نماز را به جماعت بخواند, و قصد استحباب نمايد.
هر چند وجوب اطاعت درصورتيكه موجب ايذاء نباشد محل اشكال بلكه منع است .
مـسـاله 1397 - نماز عيد فطر و قربان را در زمان غيبت امام عليه السلام با جماعت خواندن مانعى ندارد ولى نمازهاى مستحبى ديگر را نمى شود به جماعت خواند, مگر نماز استسقاء كه براى آمدن باران مى خوانند.
مـساله 1398 - موقعى كه امام جماعت نماز يوميه مى خواند, هر كدام از نمازهاى يوميه رامى شود بـه او اقـتـدا كـرد ولـى اگر نماز يوميه اش را احتياطا دوباره مى خواند فقط در صورتى كه ماموم احتياطش با امام يكى باشد مى تواند به او اقتدا كند.
مـسـاله 1399 - اگر امام جماعت قضاى نماز يوميه خود را مى خواند مى شود به او اقتدا كرد,ولى اگر نمازش را احتياطا قضا مى كند, يا قضاى احتياطى نماز كس ديگر را مى خواند, اگر چه براى آن پـول نگرفته باشد, اقتداى به او اشكال دارد ولى اگر انسان بداند كه از آن كس كه براى او قضا مى خواند نماز فوت شده كه در اين صورت اقتداى به او اشكال ندارد.
مـساله 1400 - اگر انسان نداند نمازى را كه امام مى خواند نماز واجب يوميه است يا نمازمستحب نمى تواند به او اقتدا كند.
مـساله 1401 - اگر امام در محراب باشد و كسى پشت سر او اقتدا نكرده باشد كسانى كه دوطرف محراب ايستاده اند و بواسطه ديوار محراب امام را نمى بينند نمى توانند اقتدا كنند, بلكه اگر كسى هـم پـشت سر امام اقتدا كرده باشد, اقتدا كردن كسانى كه دو طرف او ايستاده اند وبواسطه ديوار محراب امام را نمى بينند اشكال دارد هر چند صحت آن خالى از وجه نيست .
مـساله 1402 - اگر به واسطه درازى صف اول , كسانى كه دو طرف صف ايستاده اند امام رانبينند مـى تـوانـنـد اقـتـدا كنند.
و نيز اگر بواسطه درازى يكى از صفهاى ديگر كسانى كه دو طرف آن ايستاده اند, صف جلوى خود را نبينند مى توانند اقتدا نمايند.
مساله 1403 - اگر صفهاى جماعت تا درب مسجد برسد, كسى كه مقابل درب پشت صف ايستاده نـمـازش صـحيح است و نيز نماز كسانى كه پشت سر او اقتدا مى كنند صحيح مى باشد,بلكه نماز كسانى كه دو طرف او ايستاده اند و صف جلو را نمى بينند هم صحيح است .
مساله 1404 - كسى كه پشت ستون ايستاده , اگر از طرف راست يا چپ بواسطه ماموم ديگر به امام متصل نباشد, نمى تواند اقتدا كند اما اگر از يك طرف متصل باشد مى تواند اقتدانمايد.
مـساله 1405 - جاى ايستادن امام بايد از جاى ماموم بلندتر نباشد ولى اگر مكان امام مقدارخيلى كـمـى بـلندتر باشد اشكال ندارد, و نيز اگر زمين سراشيب باشد و امام در طرفى كه بلندتراست بايستد در صورتى كه سراشيبى آن زياد نباشد و طورى باشد كه به آن , زمين مسطح بگويند مانعى ندارد.
مساله 1406 - اگر جاى ماموم بلندتر از جاى امام باشد هر چند بلندى زياد هم باشد اشكال ندارد.
مساله 1407 - اگر بين كسانى كه در يك صف ايستاده اند بچه مميز يعنى بچه اى كه خوب وبد را مى فهمد فاصله شود, چنانچه ندانند نماز او باطل است مى توانند اقتدا كنند.
مساله 1408 - بعد از تكبير امام اگر صف جلو آماده نماز و تكبير گفتن آنان نزديك باشدكسى كه در صف بعد ايستاده , مى تواند تكبير بگويد ولى احتياط مستحب آن است كه صبركند تا تكبير صف جلو تمام شود.
مـساله 1409 - اگر بداند نماز يك صف از صفهاى جلو باطل است , در صفهاى بعد نمى توانداقتدا كند, ولى اگر نداند نماز آنان صحيح است يا نه , مى تواند اقتدا نمايد.
مـسـالـه 1410 - هـر گـاه بـدانـد نـماز امام باطل است مثلا بداند امام وضو ندارد, اگر چه خود امام ملتفت نباشد, نمى تواند به او اقتدا كند.
مـسـاله 1411 - اگر ماموم بعد از نماز بفهمد كه امام عادل نبوده يا كافر بوده , يا به جهتى نمازش باطل بوده , مثلا بى وضو نماز خوانده , نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1412 - اگـر در بـيـن نـمـاز شـك كـند كه اقتدا كرده يا نه , چنانچه در حالى باشد كه وظـيـفـه مـاموم است مثلا به حمد و سوره امام گوش مى دهد نمازش محكوم به جماعت است و اگـرمـشـغـول كـارى بـاشد كه هم وظيفه امام و هم وظيفه ماموم است مثلا در ركوع يا سجده باشد,بايد نماز را به نيت فرادى تمام نمايد.
مساله 1413 - انسان در بين نماز جماعت مى تواند نيت فرادى كند.
مساله 1414 - اگر ماموم بواسطه عذرى بعد از حمد و سوره امام نيت فرادى كند لازم نيست حمد و سـوره را بخواند, ولى اگر پيش از تمام شدن حمد و سوره نيت فرادى نمايد, بايدمقدارى را كه امام نخوانده بخواند.
مـسـاله 1415 - اگر در بين نماز جماعت نيت فرادى نمايد, بنابر احتياط واجب نبايد دوباره نيت جـمـاعت كند.
ولى اگر مردد شود كه نيت فرادى كند يا نه و بعد تصميم بگيرد نماز را باجماعت تمام كند, نمازش صحيح است .
مساله 1416 - اگر شك كند كه نيت فرادى كرده يا نه , بايد بنا بگذارد كه نيت فرادى نكرده است .
مساله 1417 - اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به ركوع امام برسد, اگر چه ذكرامام تـمام شده باشد, نمازش بطور جماعت صحيح است و يك ركعت حساب مى شود.
اما اگربه مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسد نمازش بطور فرادى صحيح مى باشد و بايد آن راتمام نمايد.
مـساله 1418 - اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به مقدار ركوع خم شود و شك كند كه به ركوع امام رسيده يا نه , نمازش صحيح است و فرادى مى شود.
مـسـالـه 1419 - اگـر مـوقـعـى كه امام در ركوع است اقتدا كند و پيش از آن كه به اندازه ركوع خـم شـود, امـام سـر از ركـوع بـردارد, مـى تـواند نيت فرادى كند يا صبر كند تا امام براى ركعت بـعدبرخيزد و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند.
ولى اگر برخاستن امام بقدرى طول بكشد كه نگويند اين شخص نماز جماعت مى خواند, بايد نيت فرادى نمايد.
مساله 1420 - اگر اول نماز يا بين حمد و سوره اقتدا كند و پيش از آن كه به ركوع رود, امام سر از ركوع بر دارد نماز او بطور جماعت صحيح است و بايد ركوع كند و خود را به امام برساند.
مـسـاله 1421 - اگر موقعى برسد كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است چنانچه بخواهدبه ثـواب جماعت برسد, بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد را با امام بخواندولى سـلام را نـگـويد و صبر كند تا امام سلام نماز را بدهد, بعد بايستد و بدون آن كه دوباره نيت كند و تكبير بگويد, حمد و سوره رابخواند و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند.
مـسـالـه 1422 - مـامـوم نـبـايـد جـلوتر از امام بايستد و به احتياط مستحب بايد كمى عقب تر از امام بايستد, اگر چه قد او بلندتر از امام باشد كه در ركوع و سجود سرش جلوتر از امام باشد.
مـسـاله 1423 - در نماز جماعت بايد بين ماموم و امام پرده و مانند آن كه پشت آن ديده نمى شود فـاصـله نباشد و همچنين است بين انسان و ماموم ديگرى كه انسان بواسطه او به امام متصل شده اسـت , ولى اگر امام مرد و ماموم زن باشد چنانچه بين آن زن و امام يا بين آن زن وماموم ديگرى كه مرد است و زن بواسطه او به امام متصل شده است پرده و مانند آن باشداشكال ندارد.
مساله 1424 - اگر بعد از شروع به نماز بين ماموم و امام , يا بين ماموم و كسى كه ماموم بواسطه او مـتـصـل به امام است , پرده يا چيز ديگرى كه پشت آن را نمى توان ديد فاصله شود, نمازش فرادى مى شود و صحيح است .
مـسـالـه 1425 - اگـر بـيـن جـاى سجده ماموم و جاى ايستادن امام بقدر گشادى بين دو قدم فاصله باشد اشكال ندارد, و نيز اگر بين انسان و مامومى كه جلوى او ايستاده و انسان به وسيله او به امام متصل است به همين مقدار فاصله باشد نمازش اشكال ندارد, و احتياط مستحب آن است كه جاى سجده ماموم با جاى كسى كه جلوى او ايستاده , هيچ فاصله نداشته باشد.
مساله 1426 - اگر ماموم بواسطه كسى كه طرف راست يا چپ او اقتدا كرده به امام متصل باشد و از جلو به امام متصل نباشد, چنانچه به اندازه گشادى بين دو قدم هم فاصله داشته باشندنمازش صحيح است .
مـسـالـه 1427 - اگـر در نـمـاز, بـيـن ماموم و امام يا بين ماموم و كسى كه ماموم بواسطه او به امام متصل است بيشتر از يك قدم بزرگ فاصله پيدا شود نمازش فرادى مى شود و صحيح است .
مـساله 1428 - اگر نماز همه كسانى كه در صف جلو هستند تمام شود يا همه نيت فرادى نمايند, اگر فاصله به اندازه يك قدم بزرگ نباشد نماز صف بعد بطور جماعت صحيح و اگربيشتر از اين مقدار باشد فرادى مى شود و صحيح است .
مـسـاله 1429 - اگر در ركعت دوم اقتدا كند, قنوت و تشهد را با امام مى خواند و احتياط آن است كه موقع خواندن تشهد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند, وبايد بعد از تشهد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند, و اگر براى سوره وقت ندارد, حمدرا تمام كند و در ركـوع يـا سـجده خود را به امام برساند, يا نيت فرادى كند و نمازش صحيح است , ولى اگر در سجده به امام برسد, بهتراست كه احتياطا نماز را دوباره بخواند.
مساله 1430 - اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است اقتدا كند, بايد درركعت دوم نـمازش كه ركعت سوم امام است بعد از دو سجده بنشيند و تشهد را به مقدار واجب بخواند و بـرخـيـزد, و چـنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد, يك مرتبه بگويد و درركوع يا سجده , خود را به امام برساند.
مـسـالـه 1431 - اگـر امام در ركعت سوم يا چهارم باشد و ماموم بداند كه اگر اقتدا كند و حمد رابـخـوانـد بـه ركـوع امـام نـمى رسد, بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا امام به ركوع رود, بعد اقتدانمايد.
مساله 1432 - اگر در ركعت سوم يا چهارم امام اقتدا كند, بايد حمد و سوره را بخواند و اگربراى سـوره وقـت نـدارد, بايد حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند, ولى اگر در سجده به امام برسد, بهتر است كه احتياطا نماز را دوباره بخواند.
مـسـالـه 1433 - كـسـى كـه مـى داند اگر سوره را بخواند در ركوع به امام نمى رسد, بايد سوره رانخواند ولى اگر خواند نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1434 - كـسـى كـه اطـمـيـنان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مى رسد, احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند يا اگر شروع كرده تمام نمايد.
مـسـالـه 1435 - كسى كه يقين دارد, اگر سوره را بخواند به ركوع امام مى رسد, چنانچه سوره را بخواند و به ركوع نرسد نمازش صحيح است .
مساله 1436 - اگرامام ايستاده باشد و ماموم نداند كه در كدام ركعت است مى تواند اقتدا كند,ولى بـايد حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر چه بعد بفهمد كه امام در ركعت اول يادوم بوده , نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1437 - اگر به خيال اين كه امام در ركعت اول يا دوم است حمد و سوره نخواند و بعداز ركوع بفهمد كه در ركعت سوم يا چهارم بوده نمازش صحيح است .
ولى اگر پيش از ركوع بفهمد, بـايـد حمد و سوره را بخواند و اگر وقت ندارد, فقط حمد را بخواند و در ركوع ياسجده خود را به امام برساند.
مـساله 1438 - اگربه خيال اين كه امام در ركعت سوم يا چهارم است حمد و سوره بخواند وپيش از ركوع يا بعد از آن بفهمد كه در ركعت اول يا دوم بوده , نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1439 - اگـر مـوقـعـى كـه مـشـغـول نـماز مستحبى است جماعت برپا شود, چنانچه اطـمـيـنـان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد, مستحب است كه نماز را رها كند و مـشغول نماز جماعت شود.
بلكه اگر اطمينان نداشته باشد كه به ركعت اول برسد مستحب است به همين دستور رفتار نمايد.
مـسـالـه 1440 - اگـر مـوقـعـى كـه مـشـغول نماز سه ركعتى يا چهار ركعتى است جماعت برپا شـود,چـنـانـچه به ركوع ركعت سوم نرفته و اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد,مستحب است به نيت نماز مستحبى نماز را دو ركعتى تمام كند و خود را به جماعت برساند.
مـسـاله 1441 - اگر نماز امام تمام شود و ماموم مشغول تشهد يا سلام اول باشد, لازم نيست نيت فرادى كند.
مـسـالـه 1442 - كـسى كه يك ركعت از امام عقب مانده وقتى امام تشهد ركعت آخر رامى خواند, مى تواند برخيزد و نماز را تمام كند و يا انگشتان دست , و سينه پا را به زمين بگذاردو زانوها را بلند نگهدارد و صبر كند تا امام سلام نماز را بگويد و بعد برخيزد.
شرايط امام جماعت مساله 1443 - امام جماعت بايد بالغ و عاقل و شيعه دوازده امامى و عادل و حلال زاده باشد ونماز را بطور صحيح بخواند و نيز اگر ماموم مرد است امام او هم بايد مرد باشد و اقتدا كردن بچه مميز كـه خـوب و بـد را مـى فهمد به غيربالغى كه در حد بالايى از سن تميز و درك است و ازبديها هم پرهيز دارد, مانعى ندارد لكن اقتداء بزرگسالان به چنين غيربالغ ‌هايى مطابق با احتياطنمى باشد.
مساله 1444 - امامى را كه عادل مى دانسته , اگر شك كند به عدالت خود باقى است يا نه ,مى تواند به او اقتدا نمايد.
مـسـالـه 1445 - كـسـى كـه ايـسـتـاده نماز مى خواند, نمى تواند به كسى كه نشسته يا خوابيده نـمـازمـى خـوانـد اقـتـدا كـنـد.
و كسى كه نشسته نماز مى خواند نمى تواند به كسى كه خوابيده نمازمى خواند اقتدا نمايد.
مـسـالـه 1446 - كـسـى كـه نـشسته نماز مى خواند, مى تواند به كسى كه نشسته نماز مى خواند اقتداكند و همچنين كسى كه خوابيده است مى تواند به كسى كه نشسته نماز مى خواند اقتدا كند ولى كسى كه نشسته نماز مى خواند نمى تواند به كسى كه خوابيده نماز مى خواند, اقتدا نمايد.
مـسـالـه 1447 - اگـر امـام جـماعت بواسطه عذرى با تيمم يا با وضوى جبيره اى نماز بخواند, و يابواسطه عذرى با لباس نجس نماز مى خواند مى شود به او اقتدا كرد.
مـسـالـه 1448 - اگـر امـام مـرضـى دارد كـه نـمـى تواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند,مى شود به او اقتدا كرد.
مساله 1449 - صحت اعضا و عدم نقص , شرط امام جماعت نمى باشد, لكن بايد امام جماعت بتواند ايستاده نماز بخواند.

احكام جماعت

مـسـالـه 1450 - مـوقـعـى كـه مـامـوم نيت مى كند, بايد امام رامعين نمايد.
ولى دانستن اسم او لازم نيست , مثلا اگر نيت كند اقتدا مى كنم به امام حاضر, نمازش صحيح است .
مساله 1451 - ماموم بايد غير از حمد و سوره همه چيز نماز را خودش بخواند, ولى اگرركعت اول يا دوم او و ركعت سوم يا چهارم امام باشد, بايد حمد و سوره را بخواند.
مـساله 1452 - اگر ماموم در ركعت اول و دوم نماز صبح و مغرب و عشا صداى حمد و سوره امام را بـشـنـود, اگـر چـه كلمات را تشخيص ندهد, بايد حمد و سوره را نخواند و اگر صداى امام را نـشـنـود, مـستحب است حمد و سوره بخواند ولى بايد آهسته بخواند و چنانچه سهوا بلندبخواند اشكال ندارد.
مـساله 1453 - اگر ماموم بعضى از كلمات حمد و سوره امام را بشنود, احتياط واجب آن است كه حمد و سوره را نخواند.
مـسـاله 1454 - اگر ماموم سهوا حمد و سوره بخواند, يا خيال كند صدايى را كه مى شنودصداى امام نيست و حمد و سوره بخواند و بعد بفهمد صداى امام بوده , نمازش صحيح است .
مـساله 1455 - اگر شك كند كه صداى امام را مى شنود يا نه , يا صدايى بشنود و نداند صداى امام است يا صداى كس ديگر, مى تواند حمد و سوره بخواند.
مـسـالـه 1456 - ماموم بايد در ركعت اول و دوم نماز ظهر و عصر حمد و سوره نخواند ومستحب است به جاى آن ذكر بگويد.
مـسـالـه 1457 - ماموم نبايد تكبيره الاحرام را پيش از امام بگويد بلكه احتياط واجب آن است كه تا تكبير امام تمام نشده تكبير نگويد.
مساله 1458 - اگر ماموم پيش از امام عمدا هم سلام دهد نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1459 - اگـر ماموم غير از تكبيره الاحرام چيزهاى ديگر نماز را پيش از امام بگويداشكال ندارد.
ولى اگر آنها را بشنود, يا بداند امام چه وقت مى گويد, احتياطمستحب آن است كه پيش از امام نگويد.
مساله 1460 - ماموم بايد غير از آنچه در نماز خوانده مى شود, كارهاى ديگر آن مانند ركوع و سجود را بـا امـام يـا كـمـى بعداز امام به جا آورد.
و اگر عمدا پيش از امام يا مدتى بعد از امام انجام دهد, معصيت كرده ولى نمازش صحيح است اما اگر در دو ركن پشت سر هم از امام جلويا عقب بيفتد بنابر احتياط واجب بايد نماز را تمام كند و دوباره بخواند اگر چه بعيد نيست نمازش صحيح باشد و فرادى نمايد.
مساله 1461 - اگر سهوا پيش از امام سر از ركوع بردارد, چنانچه امام در ركوع باشد, بايد به ركوع بـرگردد و با امام سر بردارد و در اين صورت زياد شدن ركوع كه ركن است نماز را باطل نمى كند ولى اگر به ركوع برگردد و پيش از آن كه به ركوع برسد, امام سر بردارد نمازش باطل است .
مـسـالـه 1462 - اگـر اشـتـبـاها سر بردارد و ببيند امام در سجده است بايد به سجده بر گردد وچـنـانـچـه در هـر دو سـجـده ايـن اتـفـاق بيفتد براى زياد شدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نمى شود.
مـسـالـه 1463 - كسى كه اشتباها پيش از امام سر از سجده برداشته هر گاه به سجده برگردد, وهـنوز به سجده نرسيده امام سر بردارد, نمازش صحيح است ولى اگر در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد, نماز باطل است .
مساله 1464 - اگر اشتباها سر از ركوع يا سجده بردارد و سهوا يا به خيال اين كه به امام نمى رسد, به ركوع يا سجده نرود, نمازش صحيح است .
مساله 1465 - اگر سر از سجده بردارد و ببيند امام در سجده است چنانچه به خيال اين كه سجده اول امـام است , به قصد اين كه با امام سجده كند به سجده رود و بفهمد سجده دوم امام بوده , بايد بـنـابـر احتياط نماز را تمام كند و از سر بخواند.
هر چند كفايت آن به عنوان متابعت خالى از قوت نـيـست .
و اگر به خيال اين كه سجده دوم امام است به سجده رود و بفهمد سجده اول امام بوده , احتياط آن است كه نماز را فرادى تمام نمايد اگر چه مى تواند متابعت امام رابكند و به سجده رود و نماز را تمام كند.
مساله 1466 - اگر سهوا پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر سر بردارد به مقدارى از قراءت امام مى رسد, چنانچه سر بردارد و با امام به ركوع رود نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1467 - اگـر سـهوا پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر برگردد به چيزى ازقراءت امام نمى رسد, واجب است سر بردارد و با امام نماز را تمام كند و نمازش صحيح است اگر چه احوط استحبابى در اين صورت اعاده نماز است , و اگر سر بر ندارد تا امام برسدنمازش صحيح است .
مـسـاله 1468 - اگر پيش از امام سهوا به سجده رود, واجب است كه سر بردارد و با امام به سجده رود و نـمـازش صـحيح است اگر چه احتياط استحبابى در اين صورت اعاده نماز است .
واگر بر نداشت نمازش صحيح است .
مـسـالـه 1469 - اگر امام در ركعتى كه قنوت ندارد اشتباها قنوت بخواند, يا در ركعتى كه تشهد نـدارد اشتباها مشغول خواندن تشهد شود ماموم نبايد قنوت و تشهد را بخواند ولى نمى تواند پيش از امـام بـه ركوع رود, يا پيش از ايستادن امام بايستد بلكه بايد صبر كند تا قنوت و تشهد امام تمام شود و بقيه نماز را با او بخواند.
چيزهايى كه در نماز جماعت مستحب است مـسـالـه 1470 - اگـر ماموم يك مرد باشد, مستحب است طرف راست امام بايستد و اگر يك زن باشد, مستحب است در طرف راست امام طورى بايستد كه جاى سجده اش مساوى زانو ياقدم امام بـاشـد و اگر يك مرد و يك زن يا يك مرد و چند زن باشند مستحب است مرد طرف راست امام و باقى پشت سر امام بايستند و اگر چند مرد يا چند زن باشند مستحب است پشت سر امام بايستند و اگر چند مرد و چند زن باشند مستحب است مردها عقب امام و زنها پشت مردها بايستند.
مساله 1471 - اگر امام و ماموم هر دو زن باشند احتياط آن است كه امام كمى جلوتربايستند.
مـسـالـه 1472 - مـستحب است امام در وسط صف بايستد و اهل علم و كمال وتقوى در صف اول بايستند.
مساله 1473 - مستحب است صفهاى جماعت منظم باشد و بين كسانى كه در يك صف ايستاده اند فاصله نباشد و شانه آنان رديف يكديگر باشد.
مساله 1474 - مستحب است بعد از گفتن قدقامت الصلاة مامومين برخيزند.
مساله 1475 - مستحب است امام جماعت حال مامومى را كه از ديگران ضعيف تر است رعايت كند و عـجله نكند تا افراد ضعيف به او برسند و نيز مستحب است قنوت و ركوع وسجود را طول ندهد, مگر بداند همه كسانى كه به او اقتدا كرده اند مايلند.
مـسـالـه 1476 - مستحب است امام جماعت در حمد و سوره و ذكرهايى كه بلند مى خواندصداى خود را بقدرى بلند كند كه ديگران بشنوند, ولى بايد بيش از اندازه صدا را بلندنكند.
مـسـالـه 1477 - اگـر امـام در ركـوع بـفهمد كسى تازه رسيده و مى خواهد اقتدا كند مستحب اسـت ركـوع را دو بـرابـر هميشه طول بدهد و بعد برخيزد, اگر چه بفهمد كس ديگرى هم براى اقتداوارد شده است .
چيزهايى كه در نماز جماعت مكروه است مساله 1478 - اگر در صفهاى جماعت جا باشد, مكروه است انسان تنها بايستد.
مساله 1479 - مكروه است ماموم ذكرهاى نماز را طورى بگويد كه امام بشنود.
مساله 1480 - مسافرى كه نماز ظهر و عصر و عشا را دو ركعت مى خواند مكروه است در اين نمازها بـه كـسى كه مسافر نيست اقتدا كند و كسى كه مسافر نيست مكروه است در اين نمازها به مسافر اقتدا نمايد.
نماز آيات مساله 1481 - نماز آيات كه دستور آن بعدا گفته خواهد شد بواسطه چهار چيز واجب مى شود: اول : گـرفتن خورشيد, دوم : گرفتن ماه , اگر چه مقدار كمى از آنها گرفته شود و كسى هم از آن نـتـرسـد.
سـوم : زلـزلـه اگـر چه كسى هم نترسد.
چهارم : رعد و برق و بادهاى سياه و سرخ و مـانـنـدايـنـهـا در صورتى كه بيشتر مردم بترسند كه بنابر احتياط واجب بايد براى اينها هم نماز آيات بخوانند.
مساله 1482 - اگر از چيزهايى كه نماز آيات براى آنها واجب است بيشتر از يكى اتفاق بيفتد, انسان بـايـد براى هريك از آنها يك نماز آيات بخواند, مثلا اگر خورشيد بگيرد و زلزله هم بشود, بايد دو نماز آيات بخواند.
مـسـاله 1483 - كسى كه چند نماز آيات بر او واجب است , اگر همه آنها براى يك چيز بر اوواجب شـده بـاشـد, مـثـلا سـه مرتبه خورشيد گرفته و نماز آنها را نخوانده است موقعى كه قضاى آنها رامـى خـواند, لازم نيست معين كند كه براى كدام دفعه آنها باشد و همچنين است اگر چندنماز بـراى رعـد و بـرق و بادهاى سياه و سرخ و مانند اينها بر او واجب شده باشد ولى اگر براى آفتاب گـرفـتـن و ماه گرفتن و زلزله , يا براى دوتاى اينها نمازهايى بر او واجب شده باشد بنابراحتياط واجب , بايد موقع نيت , معين كند, نماز آياتى را كه مى خواند براى كدام يك آنهااست .
مـساله 1484 - چيزهايى كه نمازآيات براى آنها واجب است , در هر شهرى اتفاق بيفتد, فقطمردم همان شهر بايد نماز آيات بخوانند و بر مردم جاهاى ديگر واجب نيست , ولى اگر مكان آنها بقدرى نزديك باشد كه با آن شهر يكى حساب شود, نماز آيات بر آنها هم واجب است .
مساله 1485 - از وقتى كه خورشيد يا ماه شروع به گرفتن مى كند انسان بايد نماز آيات رابخواند و بنابر احتياط واجب , بايد بقدرى تاخير نيندازد كه شروع به باز شدن كند.
مـسـاله 1486 - اگر خواندن نماز آيات را بقدرى تاخير بيندازد كه آفتاب يا ماه شروع به بازشدن كند, بايد نيت ادا و قضا نكند ولى اگر بعد از باز شدن تمام آن , نماز بخواند بايد نيت قضانمايد.
مساله 1487 - اگر مدت گرفتن خورشيد يا ماه بيشتر از خواندن يك ركعت باشد ولى انسان نماز را نـخـوانـد, تـا به اندازه خواندن يك ركعت به آخر وقت آن مانده باشد بايد نيت ادا كندبلكه اگر مـدت گـرفـتـن آنـهـا به اندازه خواندن يك ركعت هم باشد بنابر احتياط واجب بايد نمازآيات را بخواند و ادا است .
مساله 1488 - موقعى كه زلزله و رعد و برق و مانند اينها اتفاق مى افتد, انسان بايد فورا نمازآيات را بخواند و اگر نخواند معصيت كرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواندادا است .
مـسـالـه 1489 - اگـر بـعـد از باز شدن آفتاب يا ماه بفهمد كه تمام آن گرفته بوده , بايد قضاى نمازآيات را بخواند.
ولى اگر بفهمد مقدارى از آن گرفته بوده قضا بر او واجب نيست .
مـسـالـه 1490 - اگـر عـده اى بـگـويند كه خورشيد يا ماه گرفته است چنانچه انسان از گفته آنـان يـقـيـن پـيـدا نـكـنـد و نماز آيات نخواند و بعد معلوم شود راست گفته اند, در صورتى كه تـمـام خورشيد يا ماه گرفته باشد بايد نماز آيات را بخواند.
و همچنين است اگر دو نفر كه عادل بودن آنان معلوم نيست بگويند خورشيد يا ماه گرفته , بعد معلوم شود كه عادل بوده اند.
مـسـاله 1491 - اگر انسان به گفته كسانى كه از روى قاعده علمى وقت گرفتن خورشيد و ماه رامـى دانـنـد, اطـمـيـنان پيدا كند كه خورشيد يا ماه گرفته , بنابر احتياط واجب بايد نماز آيات رابـخـوانـد و نـيز اگر بگويند فلان وقت خورشيد يا ماه مى گيرد و فلان مقدار طول مى كشد و انـسـان بـه گـفته آنان اطمينان پيدا كند, بنابر احتياط واجب بايد به حرف آنان عمل نمايد, مثلا اگـربـگـويـنـد آفـتـاب فـلان سـاعـت شروع به باز شدن مى كند احتياطا بايد نماز را تا آن وقت تاخيرنيندازد.
مـسـالـه 1492 - اگـر بـفـهـمـد نـمـاز آيـاتـى كه خوانده باطل بوده , بايد دوباره بخواند و اگر وقت گذشته قضا نمايد.
مساله 1493 - اگر در وقت نماز يوميه نماز آيات هم بر انسان واجب شود, چنانچه براى هردو نماز وقت دارد, هر كدام را اول بخواند اشكال ندارد.
و اگر وقت يكى از آن دو تنگ باشد, بايد اول آن را بخواند و اگر وقت هر دو تنگ باشد, بايد اول نماز يوميه را بخواند.
مـسـالـه 1494 - اگـر در بـيـن نـمـاز يوميه بفهمد كه وقت نماز آيات تنگ است , چنانچه وقت نـمازيوميه هم تنگ باشد, بايد آن را تمام كند بعد نماز آيات را بخواند.
و اگر وقت نماز يوميه تنگ نباشد, بايد آن را بشكند و اول نماز آيات , بعد نماز يوميه را به جا آورد.
مـسـاله 1495 - اگر در بين نماز آيات بفهمد كه وقت نماز يوميه تنگ است , بايد نماز آيات رارها كـند و مشغول نماز يوميه شود و بعد از آن كه نماز را تمام كرد پيش از انجام كارى كه نمازرا بهم بزند, بقيه نماز آيات را از همان جا كه رها كرده بخواند.
مساله 1496 - اگر در حال حيض يا نفاس زن , آفتاب يا ماه بگيرد و تا آخر مدتى كه خورشيد يا ماه باز مى شوند در حال حيض يا نفاس باشد نماز آيات بر او واجب نيست و قضاهم ندارند.
دستور نماز آيات مـسـاله 1497 - نماز آيات دو ركعت است و در هر ركعت پنج ركوع دارد و دستور آن اين است كه انـسـان بـعد از نيت , تكبير بگويد و يك حمد و يك سوره تمام بخواند, و به ركوع رودو سر از ركوع بـردارد, دوبـاره يـك حـمد و يك سوره بخواند باز به ركوع رود تا پنج مرتبه وبعد از بلند شدن از ركـوع پـنـجـم دو سـجـده نمايد و برخيزد و ركعت دوم را هم مثل ركعت اول به جا آورد و تشهد بخواند و سلام دهد.
مـسـالـه 1498 - در نـماز آيات ممكن است انسان بعد از نيت و تكبير و خواندن حمد, آيه هاى يك سـوره را پـنچ قسمت كند و يك آيه يا بيشتر از آن رابخواند و به ركوع رود و سر بردارد وبدون اين كه حمد بخواند, قسمت دوم از همان سوره را بخواند و به ركوع رود و همين طور تاپيش از ركوع پـنـجـم سوره را تمام نمايد, مثلا به قصد سوره قل هواللّه احد, بسم اللّه الرحمن الرحيم بگويد و به ركـوع رود, بـعد بايستد و بگويد: قل هو اللّه احد دوباره به ركوع رود و بعداز ركوع بايستد و بگويد: اللّه الـصـمد باز به ركوع رود, و بايستد و بگويد: لم يلد ولم يولد وبرود به ركوع باز هم سر بردارد و بـگويد: ولم يكن له كفوا احد و بعد از آن به ركوع پنجم رودو بعد از سر برداشتن , دو سجده كند و ركعت دوم را هم مثل ركعت اول به جا آورد و بعد ازسجده دوم تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
مساله 1499 - اگر در يك ركعت از نماز آيات , پنج مرتبه حمد و سوره بخواند و در ركعت ديگر يك حمد بخواند و سوره را پنج قسمت كند مانعى ندارد.
مساله 1500 - چيزهايى كه در نماز يوميه واجب و مستحب است در نماز آيات هم واجب ومستحب مى باشد ولى در نماز آيات مستحب است به جاى اذان و اقامه سه مرتبه به قصد اميدثواب , بگويند الصلاة .
مساله 1501 - مستحب است بعد از ركوع پنجم و دهم بگويد: سمع اللّه لمن حمده و نيز پيش از هر ركوع و بعد از آن تكبير بگويد ولى بعد از ركوع پنجم و دهم گفتن تكبير مستحب نيست .
مـسـالـه 1502 - مستحب است پيش از ركوع دوم و چهارم و ششم و هشتم و دهم قنوت بخواندو اگر فقط يك قنوت پيش از ركوع دهم بخواند كافى است .
مـسـالـه 1503 - اگـر در نماز آيات شك كند كه چند ركعت خوانده و فكرش به جايى نرسدنماز باطل است .
مـسـالـه 1504 - اگـر شـك كـند كه در ركوع آخر ركعت اول است يا در ركوع اول ركعت دوم ,و فـكرش به جايى نرسد, نماز باطل است .
ولى اگر مثلا شك كند كه چهار ركوع كرده يا پنج ركوع , چنانچه براى رفتن به سجده خم نشده , بايد ركوعى را كه شك دارد به جا آورده يا نه ,به جا آورد.
و اگر براى رفتن به سجده خم شده , بايد به شك خود اعتنا نكند.
مساله 1505 - هر يك از ركوع هاى نماز آيات ركن است كه اگر عمدا يا اشتباها كم يا زيادشود نماز باطل است .
نماز عيد فطر و قربان مساله 1506 - نماز عيد فطر و قربان در زمان حضور امام عليه السلام واجب است و بايد به جماعت خـوانـده شـود و در زمـان مـا كه امام عليه السلام غايب است , مستحب مى باشد ومى توانند آنرا به جماعت بخوانند.
مساله 1507 - وقت نماز عيد فطر و قربان از اول آفتاب روز عيد است تا ظهر.
مـسـالـه 1508 - مـسـتـحـب اسـت نماز عيد قربان را بعد از بلند شدن آفتاب بخوانند و در عيد فطرمستحب است , بعد از بلند شدن آفتاب افطار كنند و زكات فطره را هم بدهند بعد نماز عيد را بخوانند.
مساله 1509 - نماز عيد فطر و قربان دو ركعت است كه در ركعت اول بعد از خواندن حمد وسوره , بايد پنج تكبير بگويد, و بعد از هر تكبير يك قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم تكبيرديگرى بگويد و به ركوع رود و دو سجده به جا آورد و برخيزد و در ركعت دوم چهار تكبيربگويد و بعد از هر تكبير قـنوت بخواند و تكبير پنجم را بگويد و به ركوع رود و بعد از ركوع دو سجده كند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
مـساله 1510 - در قنوت نماز عيد فطر و قربان هر دعا و ذكرى بخوانند كافى است ولى بهتراست اين دعا رابه قصد اميد ثواب بخوانند: الـلـهم اهل الكبرياء والعظمة واهل الجودوالجبروت و اهل العفو و الرحمة و اهل التقوى والمغفرة اسـالـك بـحق هذا اليوم الذى جعلته للمسلمين عيدا و لمحمد صلى اللّه عليه و آله ذخرا وشرفا و كـرامة و مزيدا ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تدخلنى في كل خير ادخلت فيه محمدا و آل محمد و ان تخرجنى من كل سوء اخرجت منه محمدا و آل محمد صلواتك عليه و عليهم اللهم انى اسالك خير ما سالك به عبادك الصالحون و اعوذبك مما استعاذ منه عبادك المخلصون .
مساله 1511 - مستحب است در نماز عيد فطر و قربان قراءت را بلند بخوانند.
مـسـاله 1512 - نماز عيد سوره مخصوصى ندارد ولى بهتر است كه در ركعت اول آن سوره شمس (سـوره 91) و در ركـعت دوم سوره غاشيه (سوره 88) را بخوانند يا در ركعت اول سوره سبح اسم (سوره 87) و در ركعت دوم سوره شمس را بخوانند.
مـساله 1513 - مستحب است روز عيد فطر قبل از نماز عيد, به خرما افطار كند و در عيدقربان از گوشت قربانى بعد از نماز قدرى بخورد.
مساله 1514 - مستحب است پيش از نماز عيد غسل كند و دعاهايى كه پيش از نماز و بعد ازآن در كتابهاى دعا ذكر شده و به اميد ثواب بخواند.
مساله 1515 - مستحب است در نماز عيد بر زمين سجده كنند و در حال گفتن تكبيرها دستهارا بلند كنند و نماز را بلند بخوانند.
مساله 1516 - بعد از نماز مغرب و عشاى شب عيد فطر و بعد از نماز صبح و ظهر و عصرروز عيد و نيز بعد از نماز عيد فطر مستحب است اين تكبيرها را بگويد: اللّه اكبر اللّه اكبر لااله الا اللّه و اللّه اكبر اللّه اكبر وللّه الحمد اللّه اكبر على ما هدانا.
مـسـاله 1517 - مستحب است انسان در عيد قربان بعد از ده نماز كه اول آنها نماز ظهر روزعيد و آخر آنها نماز صبح روز دوازدهم است تكبيرهايى را كه در مساله پيش گفته شد بگويدو بعد از آن بـگـويد: اللّه اكبر على ما رزقنا من بهيمة الانعام و الحمدللّه على ما ابلانا ولى اگر عيدقربان را در منى باشد, مستحب است بعد از پانزده نماز كه اول آنها نماز ظهر روز عيد و آخرآنها نماز صبح روز سيزدهم ذى حجه است , اين تكبيرها را بگويد.
مساله 1518 - كراهت دارد نماز عيد را زير سقف بخواند.
مساله 1519 - اگر شك كند در تكبيرهاى نماز و قنوت هاى آن , اگر از محل آن تجاوزنكرده است بنابر اقل بگذارد و اگر بعد معلوم شود كه گفته بوده اشكال ندارد.
مساله 1520 - اگر قراءت يا تكبيرات يا قنوت ها را فراموش كند و به جا نياورد نمازش صحيح است .
مساله 1521 - اگر ركوع يا دو سجده يا تكبيرة الاحرام را فراموش كند نمازش باطل مى شود.
مـسـاله 1522 - اگر در نماز عيد يك سجده يا تشهد را فراموش كند احتياط مستحب آن است كه بعد از نماز آن را رجاء به جا آورد.
و اگر كارى كند كه براى آن سجده سهو در نمازهاى يوميه لازم است احتياط مستحب آن است كه بعد از نماز رجاء دو سجده سهو براى آن بنمايد.
اجير گرفتن براى نماز