 |  |
احكام حج (ويژه بانوان )
مطابق با فتاواى مرجع عاليقدر حضرت آية اللّه العظمى حاج شيخ يوسف صانعى مدظله العالى
وجوب حجة الاسلام
مـسـالـه 1 - حـجة الاسلام بر شخص مكلف مستطيع ,واجب است .حج در تمام عمر بيش از يك مـرتبه واجب نيست ,و وجوب آن فورى است .
اگر درك حج بعد از استطاعت , متوقف بر مقدماتى مانند تهيه اسباب مسافرت باشد به دست آوردن آن مقدمات لازم است .
شرايط حجة الاسلام
اول و دوم : بلوغ و عقل .مساله 2 - حج بر كودك و ديوانه واجب نيست .
اگر غيربالغ حج به جا آورد, حج او صحيح است , اما از حجة الاسلام كفايت نمى كند.
مساله 3 - حج براى بچه مميز, مستحب و حج او صحيح است .
در مورد بچه غير مميز بايد ولى بچه او را مـحرم كند ولباس احرام به او بپوشاند و نيت كند كه اين بچه را براى عمره تمتع يا حج تمتع مـحـرم مـى كـنم .
بعد از آن كه بچه محرم شد يااو را محرم كردند, ولى طفل بايد او را از محرمات احرام بازدارد.
مساله 4 - س - نشانه هاى بلوغ در دختران چيست ؟
ج - رويـيدن موى درشت بالاى عورت , 2 - بيرون آمدن منى ,(هرچند گفته مى شود كه منى زن خارج نمى شود.) 3 - ديدن خون حيض .
چـنـانـچـه هـيـچ يـك از عـلائم مـذكـور مـحقق نشد, ملاك تمام شدن سيزده سال تمام قمرى مى باشد. ((1)) سـوم : حـريت .
پس بر كنيز - كه سابقا وجود داشته - حج و عمره واجب نيست , هرچند مال داشته باشد.
چهارم : اين كه انسان مستطيع باشد, يعنى :
1 - از نظر مالى هزينه رفت و برگشت و هزينه عائله خود را تاوقت برگشتن داشته باشد,
2 - توانايى بدنى براى رفتن و انجام اعمال حج ,
3 - باز بودن راه ,
4 - زمان لازم براى رسيدن به مكه و انجام اعمال در ايام حج را داشته باشد.
استطاعت مالى مساله 5 - در وجوب حج , علاوه بر هزينه رفت و برگشت ,داشتن ضروريات زندگى و آن چه را در معيشت به آن نياز داردنيز شرط است , مثل خانه مسكونى و اثاث خانه و وسيله سوارى و غير آن در صورتى كه مناسب شان او باشد.
هـمـچـنـيـن در صورت مراجعت به وطن هزينه سوغات ها ومخارج پذيرايى را داشته باشد, در صورتى كه ترك آن , باعث خجلت زدگى او مى شود.
مساله 6 - كسى كه نياز به ازدواج دارد و براى آن پول لازم دارد, در صورتى مستطيع مى شود كه علاوه بر مخارج حج ,مصارف ازدواج را هم داشته باشد.
مـساله 7 - اگر زنى مستطيع است و براى حج ثبت نام كرده و شوهر او هم مستطيع است , ولى ثـبت نام نكرده , جايزنيست نوبت خود را به هر بهانه اى به شوهر خود بدهد, ولى اگرنوبت خود را به شوهر داد, حج شوهر صحيح است و بايد خود زن بعدا به حج برود.
مـسـالـه 8 - اگـر زنى لوازم مازاد بر زندگى مثل لباس ,جواهرات , اشياى قيمتى و عتيقه دارد, بـه گـونه اى كه قيمت آنهابه اندازه هزينه حج است و ساير شرايط را نيز دارا مى باشد,واجب است وسـايـل مـازاد را بفروشد و به حج برود .
همچنين است زر و زيور زنى كه در اثر پير شدن يا شراي ط زمان , نياز او ازآنها برطرف شده باشد.
مـساله 9 - هرگاه زنى با كسب و كار مى تواند مخارج خويش را متكفل شود و هزينه حج را تهيه كند, و در صورتى كه به حج برود, شوهرش براى مخارج خانواده به زحمت مى افتداگر به زحمت افـتـادن شوهر موجب حرج براى زن نباشد,مستطيع است و بايد به حج برود, بنابر اين , به زحمت افتادن شوهر مانع استطاعت زن نمى شود.
استطاعت زن به وسيله ارث مساله 10 - اگر شوهر از دنيا برود و زن در حيات شوهرش استطاعت نداشته و بعد از مردن شوهر بـا ارث او, اسـتطاعت مالى پيدا كند, ولى به جهت مرض يا پيرى نتواند به حج برود,در صورتى كه مـرض و پيرى او به نحوى است كه قدرت رفتن به حج را ندارد مستطيع نشده و حج بر او واجب نيست و اگر بعداز مردن شوهر, شغل يا صنعتى كه بتواند بعد از برگشتن از حج ,زندگى خود را اداره كـنـد, نداشته باشد, مستطيع نمى شود,هرچند ارثى كه برده براى رفتن به حج و برگشتن كافى باشد.
مـساله 11 - زنى كه شوهرش زنده است و مخارج زندگى او رامى پردازد, ولى پس از مرگ يكى از بستگانش , اموالى به اورسيده كه به مقدار مخارج حج مى باشد, در اين صورت , زن مستطيع است و بايد به حج برود.
استطاعت زن با مهريه مـسـاله 12 - زنى كه مهريه او به مقدار مخارج حج يا بيشتر از آن است , اگر شوهر قدرت پرداخت مهريه را ندارد, در اين صورت ,زن حق مطالبه مهريه را ندارد و مستطيع نمى باشد.
مـساله 13 - اگر شوهر قدرت پرداخت مهريه زن را دارد ومطالبه آن براى زن مفسده اى ندارد, با فرض اين كه شوهر نفقه و مخارج زندگى زن را مى دهد, لازم است زن مهريه خود رامطالبه كند و به حج برود و اما چنانچه براى او مفسده دارد, مثل اين كه ممكن است مطالبه مهر به نزاع و طلاق منجر شود,مستطيع نشده است .
مـسـالـه 14 - اگر كسى در وقت ازدواج به همسر خود وعده يك حج بدهد, يعنى به عنوان مهر بـاشـد و در عقد ازدواج هم ذكر شده باشد, بايد به آن عمل كند و اگر تنها صرف وعده باشد,لازم نيست عمل كند.
مـسـالـه 15 - س - زمـانى كه ازدواج كرده ام با مهريه ام مى توانستم به حج مشرف شوم ولى چون شـوهرم آن را نداد,نتوانستم به حج بروم و الان هزينه حج بسيار سنگين شده ومهريه ام وافى به آن نيست آيا وجوب حج بر من مستقر شده يانه ؟
ج - اگـر حـج بـر شـمـا مستقر نشده , در فرض مذكور حج بر شماواجب نيست و اگر شوهر شما متمكن بوده كه مهريه شما رابدهد با اين حال مسامحه كرده ايد و مهريه را نگرفته ايد وساير شراي ط را نيز داشتيد, حج بر شما مستقر شده و بايدحج به جا آوريد.
اجازه شوهر در حج مساله 16 - هر گاه زنى مستطيع باشد و بتواند بدون شوهر وبدون مشكل به سفر حج برود, شوهر حق ندارد از رفتن اوجلوگيرى نمايد, چون در سفر حج واجب , اجازه شوهر براى زن شرط نيست و زن بايد حج واجب خود را به جا آورد.
مساله 17 - اگر زن بخواهد حج مستحبى به جا آورد, بايد ازشوهر اجازه بگيرد.
مـسـالـه 18 - اگر زنى كه در عده طلاق رجعى به سر مى برد ودر آن ايام بخواهد حج مستحبى به جا آورد, بايد از شوهر اجازه بگيرد, ولى پس از تمام شدن عده و همچنين در عده وفات وطلاق غير رجعى اجازه شرط نيست .
مـسـالـه 19 - اگر زن قبل از ازدواج نذر كرده باشد كه حجى به جا آورد, و بعد از آن ازدواج كرده است , بايد به نذر خود عمل كند و اجازه شوهر شرط نيست .
در اين صورت , شوهر هم نمى تواند او را از انجام حج بازدارد.
مساله 20 - اگر زن بدون اجازه شوهر نذر كند كه حجى به جاآورد, نذر او صحيح نيست و عمل به آن واجب نيست .
وجود همراه در سفر حج مـسـاله 21 - اگر زن بتواند به تنهايى به حج برود و بر خود نترسد,لازم نيست محرمى همراه او بـاشـد, ولـى اگر امنيت ندارد وتنها نمى تواند به حج برود, واجب است يكى از محارم يا فردمورد اطمينانى را همراه ببرد.
مساله 22 - اگر زنى به همراه نياز داشته باشد و همراه هم مزد مى گيرد, بايد مزد او را هم بدهد, ولى چنانچه توانايى پرداخت مزد او را ندارد, مستطيع نمى باشد.
استطاعت زن به وسيله بذل و بخشش ديگران مـسـاله 23 - زنى كه هزينه حج را ندارد, ولى شوهرش يا پدرش و يا ديگرى , به وى بگويد: به حج بـرو, من تمام هزينه آن رامى پردازم .
چنانچه به گفته او اطمينان داشته باشد, واجب است قبول كند و به حج برود.
مـساله 24 - اگر كسى مالى را به همسرش بدهد كه حج به جاآورد ودر قبول آن هيچ گونه منت و خـلاف شـان نـبـاشـد و مـال هـم بـه مقدار حج و تامين زندگى او باشد, بايد قبول كند و به حج برودوپس ازقبول مستطيع است وحج او حجة الاسلام مى باشد.
مـسـالـه 25 - اگـر بـراى زنى به وسيله بذل مال فرزندش استطاعت بذلى حاصل شود, در اين صورت حج بر او واجب است و رضايت شوهر شرط نيست .
مـسـاله 26 - حج بذلى از حجة الاسلام كفايت مى كند, يعنى اگر بعد از انجام اين حج , خودش هم استطاعت پيدا كند, واجب نيست دوباره به حج برود.
مسائل متفرقه استطاعت
مساله 27 - س - زنى پس از فوت شوهرش , از طريق ارث مستطيع شده است , ولى به علت بيمارى نمى تواند به حج مشرف شود, وظيفه او چيست ؟ج - در صورتى كه مرض او به گونه اى است كه قدرت رفتن به حج را ندارد و قبلا حج بر او واجب نشده بود, مستطيع نشده است و حج بر او واجب نيست .
مـسـالـه 28 - س - زنـى مـقدارى ملك دارد كه منبع درآمد سالانه او است و جز اين ملك درآمد ديگرى براى امرار معاش ندارد,آيا فروش آن براى رفتن به حج , واجب است ؟
ج - اگر ملك وسيله اداره معاش و زندگى او است و در صورت فروش و صرف آن در حج مخارج زندگى او تامين نمى شود,مستطيع نيست .
مساله 29 - س - با توجه به اين كه از رفتن زنان حامله به حج جلوگيرى مى كنند, از نظر شرعى آيا استطاعت براى آنان حاصل مى شود يا خير؟
ج - اگر احتمال خطر براى خود يا فرزند باشد, فعلا مستطيع نيست .
مـسـاله 30 - س - زنى كه بچه شير مى دهد و مستطيع شده وسفر حج براى بچه او ضرر دارد, آيا مى تواند حج را ترك كند؟
ج - اگر خوف ضرر شديد يا تلف شدن براى بچه هست ,مستطيع نيست .
مـساله 31 - س - همسر شهيدى كه چند طفل صغير دارد وعملا سرپرستى آنها را به عهده دارد و به عنوان خانواده شهيدقرعه حج به نام او درآمده است , آيا مى تواند مخارج حج را ازاموال فرزندان صغير بردارد؟
ج - نمى تواند مصارف حج را از اموال صغير بردارد.
مساله 32 - س - زنى با اين كه مستطيع است , اما به علت كهولت سن نمى تواند اعمال حج را انجام دهـد, آيـا مـى تـوانـد درحـال حـيات كسى را به عنوان نيابت از طرف خود به حج بفرستد و اميد بهبودى را در آينده ندارد؟
ج - اگـر قبلا مستطيع بوده و فعلا توان رفتن به حج را ندارد,حج بر وى مستقر شده و بايد نايب بگيرد و اگر قبلا حج بروى مستقر نشده باشد اقوى عدم وجوب حج است .
مـسـالـه 33 - س - چـنـديـن سال قبل , شوهرم براى حج مرانام نويسى كرد و هم اكنون كه نوبتم رسيده , او فوت كرده است .
نمى دانم آيا خمس مبلغ ثبت نامى را داده يا نه ؟
تكليف چيست ؟
ج - خمس بر شما لازم نيست .
نيابت
در برخى موارد, شخصى به جاى ديگرى اعمال حج را انجام مى دهد, به او نايب مى گويند و كار وى را نيابت مى نامند.مساله 34 - در نايب چند شرط معتبر است : اول : بلوغ بنا بر احتياط واجب , دوم : عقل , سوم : ايمان , يعنى نايب علاوه بر اعتقاد به خدا و نبوت ومعاد, دوازده امام را هم قبول داشته باشد, چهارم : مورد وثوق باشد, يعنى اطمينان داشته باشيم كه اعمال را انجام مى دهد, پنجم : آشنايى به افعال و احكام حج , ولو با ارشاد كسى درحال عمل , ششم : نايب در آن سال , حج واجب بر عهده نداشته باشد, هفتم : از انجام بعضى از اعمال حج معذور نباشد.
مساله 35 - در منوب عنه , يعنى كسى كه به نيابت او حج به جا مى آورند, دو شرط معتبر است : اول : اسلام .
دوم : ايـن كـه در حـج واجـب مـعتبر است منوب عنه مرده باشد يا اگر زنده است در اثر پيرى يا مرضى كه اميد خوب شدن در آن نيست , خودش نتواند حج به جا آورد.
مـساله 36 - لازم نيست نايب هم جنس منوب عنه باشد,پس نايب شدن مرد براى زن و برعكس مانعى ندارد.
مـسـالـه 37 - كـسى كه از بعض اعمال حج عذر داشته باشد ونتواند اعمال اختيارى حج را انجام دهد, در صورتى كه معذوربودنش از قبل بوده يا علم به آن داشته , نمى تواند نايب شود وهمچنين اگر از قرائت صحيح معذور باشد و در صورت اجيرشدن معذور, كفايت از منوب عنه نمى كند.
مـسـالـه 38 - بـانـوان بـا توجه به اين كه در شب عيد قربان , بعداز درك اضطرارى مشعر به منى مى روند, مى توانند نايب شوند.
مـسـالـه 39 - س - زنـى در عرفات ديوانه شد و تا آخر اعمال خوب نشد, آيا شوهرش كه همراه او است , مى تواند براى اونايب بگيرد و يا خودش باقى اعمال را انجام دهد؟
ج - مـجـنونه , تكليف ندارد و نمى توانند براى او نايب بگيرند واگر عاقل شد, حكم اشخاص محرم ديگر را دارد.
مـساله 40 - س - كسانى كه مجاز هستند در شب عيد قربان بعد از درك اضطرارى مشعر به منى بروند, آيا همه آنان ازذوى الاعذار مى باشند؟
ج - در فرض سؤال , زنها مى توانند نايب شوند و نيابت درساير ذوى الاعذار صحيح نيست .
مـسـالـه 41 - س - نـايـبـى كـه در وقـت قبول نيابت , براى حج معذور نبوده است , ولى بعد از عـقداجاره در موقع عمل ياقبل از محرم شدن جزء معذورين شده و در هر عذرى كه پيش آمده , طبق وظيفه معذورين رفتار نموده , آيا حج او ازمنوب عنه كافى است ؟
ج - در عذر طارى كفايت خالى از وجه نيست .
مـسـاله 42 - س - اگر نايب خوف حيض يا مرض داشته باشد,مى تواند اعمال حج را بر وقوفين و اعمال منى مقدم بدارد؟
ج - مى تواند.
مساله 73 - س - آيا زنى كه نيابتا به حج آمده , در مراسم قربانى مى تواند نايب بگيرد؟
ج - مانعى ندارد.
مساله 44 - س - زنى كه نايب است , وقتى به مكه مى رسد, به دليل عادت ماهانه نمى تواند اعمال عمره تمتع را انجام دهد,وظيفه اش چيست ؟
ج - مورد عدول به حج افراد است .
مـسـالـه 45 - س - زنـى كه واجب الحج است وصيت كرده كه ازاصل تركه اش براى او حج بلدى تـوسـط وصـيش انجام شود,حال استطاعت جانى و مالى و غيره براى وصى او فراهم است ,فقط از حيث عدم شركت در نام نويسى براى حج آن هم باعذرى استطاعت راهى ندارد, آيا مى تواند حج نيابتى راانجام دهد؟
ج - اگـر وصـى قـبـلا اسـتـطاعت نداشته و فعلا راه براى او بازنيست , الن هم مستطيع نيست و مـى تـوانـد براى حج نيابى اجير شود, ولى اگر بدون اين كه اجير شود, خود را به ميقات برساند, نمى تواند حج نيابى به جا آورد و بايد براى خودش حج به جا آورد.
اقسام حج
حج بر سه نوع است :1 - حج تمتع ,
2 - حج افراد,
3 - حج قران .
صورت حج افراد
مـسـالـه 46 - صـورت حج افراد كه گاهى مورد ابتلاى متمتع مى شود از اين قرار است كه زن حـائض يـا كـسـى كـه بـه واسـطـه ضـيق وقت نمى تواند, عمره تمتع را به جا آورد بايد قصد كند حج افراد را, و به همان احرام عمره تمتع كه عدول به افراد كرده بود به عرفات برود و مثل ساير حجاج وقوف كند .بعد از آن به مشعر برود و وقوف كند, بعد برود به منى و اعمال منى را به جاآورد, مـگـر هدى را كه واجب نيست بر او, بعد به مكه برود وطواف زيارت و نماز و سعى و طواف نساء و نـمـاز آن را بـه جـا آورد,پـس در اين وقت از احرام خارج مى شود, بعد از آن برگردد به منى براى بيتوته و اعمال ايام تشريق به همان نحو كه سايرحجاج به جا مى آورند.
حج تمتع
و اين وظيفه كسانى است كه شانزده فرسخ از مكه دور باشند.حج تمتع دو بخش دارد: الف - عمره تمتع عمره تمتع شامل پنج عمل است :
1 - احرام ,
2 - طواف خانه خدا,
3 - نماز طواف ,
4 - سعى بين كوه صفا و مروه ,
5 - تقصير.
مـسـالـه 47 - بعد از انجام اين عمل تمام آن چه با احرام عمره تمتع بر بانوان حرام شده بود, حلال مى شود, مگر صيد كه در حرم براى محرم و غير محرم حرام است .
ب - حج تمتع حج تمتع شامل اعمال ذيل مى باشد:
1 - بستن احرام در مكه ,
2 - وقوف (ماندن ) در عرفات ,
3 - وقوف در مشعرالحرام ,
4 - رمى جمره عقبه (يعنى زدن هفت سنگريزه به ستونى كه در آخر منى قرار دارد),
5 - قربانى كردن در منى , روز عيد قربان (دهم ذى الحجه ),
6 - تقصير در منى ,
7 - طواف كعبه (كه اين طواف زيارت نام دارد),
8 - به جا آوردن دو ركعت نماز طواف ,
9 - سعى ميان كوه صفا و مروه ,
10 - طواف نساء,
11 - دو ركعت نماز طواف نساء,
12 - اقامت شب يازدهم و شب دوازدهم در منى ,
13 - رمى جمرات سه گانه در روز يازدهم و دوازدهم (و روزسيزدهم براى اشخاصى كه در منى مانده اند, كه در مسائل بعدى بيان مى شود).
عمره مفرده
مـساله 48 - بر كسى كه مى خواهد داخل مكه شود واجب است با احرام وارد شود و براى احرام بايد نـيـت عـمـره كند و اگر وقت حج نيست و مى خواهد وارد مكه شود, واجب است عمره مفرده انجام دهد: مساله 49 - صورت اجمالى عمره مفرده عبارت است از:1 - نيت ,
2 - احرام از ميقات يا ادنى الحل ,
3 - طواف خانه خدا,
4 - دو ركعت نماز طواف ,
5 - سعى بين صفا و مروه ,
6-تقصير,
7 - طواف نساء,
8- نماز طواف نساء.
مـسـالـه 50 - تـكـرار عمره , مانند حج مستحب است و اقوى عدم اعتبار فصل بين دو عمره است , بنابراين هر روز مى توان عمره مفرده به جا آورد, به خلاف عمره تمتع كه در هر سال بيش از يك عمره نمى توان انجام داد.
مساله 51 - س - اگر زنى به نيت عمره مفرده محرم شده , بعداز آن عادت شد و درهمه روزهايى كـه مـى تـوانـد در مكه باشد,حيض است , براى عمره مفرده بايد چه كند و اگر به ايران آمده ,چه وظيفه اى دارد؟
ج - در فـرض سؤال , بايد براى طواف و نماز نايب بگيرد و بقيه اعمال عمره را خودش به جا آورد و چنانچه به ايران آمده اقدام كند و برگردد و اگر نمى تواند برگردد, براى اعمال خود, نايب بگيرد, ولى بايد خودش تقصير كند و ترتيب بين آن و سايراعمال مراعات شود و تا اعمال را به جا نياورده , آن چه به وسيله احرام بر او حرام شده , بر او حلال نمى شود.
مـساله 52 - س - زنى كه احتمال مى دهد, خون حيض ببيند ونتواند داخل مسجدالحرام شود, آيا مى تواند براى عمره مفرده مستحبى محرم شود و اگر خون ديد براى طواف و نماز نايب بگيرد؟
ج - اشكال ندارد, چنانچه وظيفه او نايب گرفتن شد, عمل به وظيفه نمايد.
ميقاتهاى احرام
مـحـل احـرام بستن براى عمره تمتع - كه آن را ميقات مى نامند - به خاطر اختلاف راه هايى كه حجاج از آنها به طرف مكه مى روند مختلف است : اول ) مـسـجـد شـجره در نزديكى مدينه منوره كه آن راذوالحليفه نيز مى نامند و آن ميقات كسانى است كه از راه مدينه منوره به مكه مى روند.مـسـاله 53 - احرام بستن از داخل مسجد شجره واجب نيست و خارج از مسجد تا حدودى كه جزء ذى الحليفه محسوب مى شود احرام جايز و صحيح است .
مساله 54 - شخص جنب و حائض مى توانند در خارج ازمسجد محرم شوند و لزومى ندارد كه صبر كنند تا پاك شوند واگر از روى عصيان , وارد مسجد شوند و محرم شدند, احرام آنان صحيح است .
مـسـالـه 55 - در احرام بستن پاك بودن از حدث اصغر و اكبرشرط نيست , پس مى توانند در حال حيض و نفاس و استحاضه محرم شوند, بلكه غسل احرام , براى حائض و نفساء مستحب است .
مـسـالـه 56 - در صورت ضرورت جايز است , احرام را ازمسجد شجره تاخير بيندازد تا ميقات اهل شام .
دوم ) وادى عقيق , سوم ) قرن المنازل , چهارم ) يلملم , پنجم ) جحفه : و آن ميقات كسانى است كه از راه شام به مكه مى روند.
مـسـالـه 57 - مـيقات در جحفه مختص مسجد نيست و از هرجاى جحفه مى توانند, محرم شوند.
بنابراين , در صورت توسعه مسجد با صدق جحفه , احرام اشكال ندارد.
مـسـاله 58 - ميقات به علم يا به شهادت دو شاهد عادل يادو شاهد ثقه اهل اطلاع ثابت مى شود و اگـر عـلـم و بـينه ممكن نشود مى تواند, به ظن حاصل از پرسيدن از كسانى كه اهل اطلاع به آن مكانها مى باشند اكتفا كند .
محاذات ميقات هم حكم ميقات را دارد.
مساله 59 - كسى كه به واسطه فراموشى , ندانستن مساله ياعذرى ديگر, بدون احرام از ميقات عبور كـرد, اگـر امـكان برگشتن به ميقات را دارد بايد برگردد و از ميقات احرام ببندد واگر ممكن نـيـست , اگر داخل حرم نشده , از همان جا احرام ببنددو اگر داخل حرم شده در صورت امكان و رسـيـدن بـه اعـمال عمره واجب است از حرم خارج شود و محرم شود و اگر نمى تواند ازهمان جا محرم شود.
مـسـاله 60 - زن حائض اگر مساله را نمى دانست و عقيده داشت كه نبايد در ميقات محرم شود و احرام نبست حكمش حكم مسئله قبل را دارد.
مـسـاله 61 - اگر زن در ميقات حائض باشد و يقين كند كه نمى تواند عمره تمتع را در وقت خود انـجـام دهـد, بـايـد نيت حج افراد كند و براى حج افراد محرم شود, ولى اگر بعد از آن كشف خـلاف شـد, در صـورتى كه براى حجة الاسلام محرم شده , احرام او باطل است و بايد براى عمره تمتع , مجددا محرم شود.
مساله 62 - س - زنى قبل از احرام , براى عمره تمتع مى دانست كه عادت ماهانه او ده روز است و قـبـل از احـرام حـج ,اعـمال عمره تمتع را نمى تواند انجام دهد, مع ذلك نيت عمره تمتع كرد, در برگرداندن نيت احرام عمره تمتع به حج افرادچه بايد كند؟
ج - نيت را به حج افراد برگرداند و اشكال ندارد .
بلى اگر باالتفات به اين كه نمى تواند عمره تمتع را انجام دهد و اگر انجام دهد صحيح نيست به نيت عمره تمتع محرم شود, صحت اين احرام , بلكه حصول جد به آن محل اشكال است .
مساله 63 - زنان حائض مى توانند در خارج مسجد محرم شوندو لازم نيست از شوهر اذن بگيرند و قبل از ميقات محرم شوند.
مـسـالـه 64 - س - زنـى به اعتقاد اين كه حائض نمى تواند واردمسجد شجره شود, بدون احرام از ميقات عبور كرد وقتى به مكه رسيد, متوجه اشتباهش شد, وظيفه اش چيست ؟
ج - اگـر امـكـان بـرگشت به ميقات و رسيدن به اعمال عمره رادارد, واجب است برگردد و از مـيـقـات احـرام بـبـنـدد - چـه داخل حرم شده باشد يا نه - و اگر ممكن نيست , در اين صورت , اگـرداخـل حـرم نـشـده از هـمان جا احرام ببندد و احتياط مستحب آن است كه هر مقدارى كه مـى تـوانـد بـه طـرف مـيـقـات برگردد وآن جا محرم شود و اگر داخل حرم شده و مى تواند به اعـمـال عـمره برسد واجب است از حرم خارج شود و محرم گردد و اگرنمى تواند همان جا محرم شـود, واحـتـيـاط مـستحب آن است كه هر قدر كه مى تواند به طرف خارج حرم برگردد و آن جا محرم شود.
مـسـالـه 65 - زن مـسـتحاضه مى تواند در مسجد شجره يا جحفه محرم شود و رفتن او به مسجد اشـكـالـى نـدارد و لازم نـيـسـت بـراى دخـول به مسجد غسل كند, ولكن احتياط استحبابى در به جاآوردن غسل است .
مـسـالـه 66 - اگـر زن حـائض به گمان اين كه مى تواند در حال عبور از مسجد محرم شود وارد مسجد شد, ولى پس از ورود به مسجد متوجه شد, نمى تواند از در ديگر خارج شود بايد فورا ازهمان درى كه وارد شده است خارج شود, و چنانچه محرم شده احرامش صحيح است و اگر محرم نشده است , لازم نيست درحال عبور محرم شود, بلكه خارج از مسجد هم احرام صحيح است .
مساله 67 - س - با توجه به اين كه پزشكان خوردن قرص راجهت جلوگيرى از عادت ماهانه تجويز نمى كنند, آيا خوردن چنين قرصهايى جايز است ؟
ج - در صورت مضر نبودن اشكال ندارد.
واجبات احرام
(اول ) نيت : يعنى انسان در حالى كه مى خواهد محرم شود به احرام عمره تمتع نيت كند بجا آوردن عمره تمتع را با حج تمتع مطابق دستور شرع مبين براى اطاعت خدا.(دوم ) تلبيه : يعنى لبيك گفتن و صورت آن بنا بر آنچه واردشده آن است كه بگويد: لبيك اللهم لبيك لبيك لا شريك لك لبيك .
مستحب است پس از آن كه چهار (لبيك ) را گفت بگويد: ان الحمد و النعمة لك والملك لا شريك لك لبيك .
مـسـالـه 68 - اگر تلبيه را فراموش كرد يا به واسطه ندانستن حكم مساله آن را نگفت و از ميقات عبور كرد, واجب است به ميقات برگردد, در صورت امكان , و اگر نمى تواند برگردد و داخل حرم نـشـده هـمان جا تلبيه را بگويد, و اگر داخل حرم شده , دراين صورت به خارج حرم برگردد و محرم شود و لبيك بگويد.
مساله 69 - س - اگر زن , تلبيه را در موقع محرم شدن بلندبگويد, به طورى كه اجنبى بشنود, آيا احرام او صحيح است ؟
ج - احرام او صحيح است .
مـسـالـه 70 - بـر زنان لازم نيست , دو جامه احرام بپوشند, بلكه زنان مى توانند در لباس خودشان محرم شوند, ولو دوخته باشد.
مساله 71 - احتياط واجب آنست كه لباس احرام زن حريرخالص نباشد, بلكه احتياط آن است كه تا آخر احرام , حريرنپوشد.
مساله 72 - پول لباسى كه در حج پوشيده مى شود, بايد ازپول , تخميس شده باشد.
محرمات و تروك احرام
هـنگامى كه انسان در ميقات محرم شد, چند چيز بر او حرام مى شود و ارتكاب بعضى از آنها داراى كفاره است .الف - محرمات ويژه مردان
1 - پوشيدن هر چيزى كه تمام روى پارا مى پوشاند,
2 - پوشيدن جامه دوخته ,
3 - پوشاندن سر,
4 - زير سايه رفتن در حال سفر.
ب - محرمات مشترك بين مرد و زن اول - شكار حيوان صحرايى كه وحشى باشد مـسـالـه 73 - خـوردن گـوشـت شكار بر محرم حرام است وهمين طور نشان دادن شكار و اگر مـحـرمـى صـيد را ذبح كند, درحكم ميته خواهد بود .
اما ذبح و خوردن حيوانات اهلى مثل مرغ و گوسفند اشكالى ندارد.
دوم - التذاذ جنسى زن و مرد از يكديگر بلكه هرگونه لذت واستمتاعات بر محرم حرام است مساله 74 - اگر كسى در احرام عمره تمتع از روى علم وعمد با زن چه در قبل و چه در دبر جماع كـند, ظاهرا عمره اش باطل نشود و لكن موجب كفاره است .
و اگر اين عمل را پس ازسعى مرتكب شود, كفاره بر او واجب است و كفاره آن يك شتراست .
مـسـالـه 75 - اگر محرم به زن خود از روى شهوت نگاه كند واز وى منى خارج شود, مشهور آن است كه يك شتر كفاره بدهد,ولى بر زن كفاره اى نيست .
مـساله 76 - اگر زنى را از روى شهوت ببوسد, كفاره آن يك شتر است و اگر بدون شهوت ببوسد كـفـاره آن يك گوسفند است ,ولى بوسيدن زنى كه از احرام درآمده , در حالى كه همسرش محرم است , مانعى ندارد و بر زن هم اگر از خود اختيار نداشته باشد, چيزى نيست .
مـساله 77 - شوهر پس از محل شدن مى تواند زوجه محرم خود را از روى التذاذ دست بزند, ولى اگر زن نيز لذت مى برد, نبايد حاضر شود, على الاحوط.
مـسـالـه 78 - اگـر مردى با زن خود - كه محرم است - از روى اجبار جماع كند, بر زن كفاره اى نـيـسـت و مـرد بـايد علاوه بر كفاره خود, كفاره زن را هم بدهد و اگر زن از روى رضايت جماع دهد,كفاره بر خود او است و كفاره آن يك شتر است .
سوم - عقد كردن زن از براى خود يا غير, چه آن غير در حال احرام باشد يا نباشد مـسـاله 79 - محرم نبايد در حال احرام , براى خود زن بگيرديا زنى را براى ديگرى عقد نمايد, چه عقد دائم باشد يا موقت .
واگر در حال احرام زنى را براى خود عقد كند با علم به مساله آن زن براى او هميشه حرام مى شود.
مـساله 80 - زنى كه در حال احرام است , نمى توان او را براى كسى عقد كرد هر چند آن شخص در حـال احـرام نـبـاشـد و اگرعالم به مساله بوده او را طلاق دهد و ديگر هيچ وقت او را به همسرى نگيرد.
مساله 81 - رجوع كردن مرد به زنى كه او را طلاق رجعى داده است , مانع ندارد.
مساله 82 - اقوى آن است كه خواستگارى در حال احرام جايز است و احتياط در ترك است .
چهارم - استمناء پنجم - استعمال بوى خوش مـسـالـه 83 - استعمال چيزهاى خوشبو, مانند مشك ,زعفران , عنبر و عود به خوردن يا بوئيدن يا مـاليدن به بدن يالباس بر مرد و زن در حال احرام , حرام است , و همچنين ازپوشيدن لباسى كه از سـابـق اثـرى از بـوى خـوش در آن مـانـده اسـت و از انـواع عطرها و ادكلن ها و صابون ها عطرى وشامپوهاى خوشبو و معطر اجتناب كند.
مـسـالـه 84 - اجتناب از ميوه هاى خوشبو از قبيل سيب و به وپرتغال لازم نيست و خوردن آنها و بـوئيـدن آنـهـا مانعى ندارد,لكن احتياط در ترك بوئيدن است , و كفاره استعمال بوى خوش يك گوسفند است .
ششم - سرمه كشيدن مساله 85 - بر محرم حرام است سرمه كشيدن , به سرمه سياهى كه در آن زينت باشد, هر چند قصد زيـنـت نـكند و احتياطواجب اجتناب از مطلق سرمه است كه در آن زينت باشد,بلكه اگر بوى خوش داشته باشد, بنا بر اقوى حرام است .
مـسـالـه 86 - در صورتى كه محرم به سرمه كشيدن احتياج داشته باشد, مثلا براى معالجه چشم , مانعى ندارد .
در سرمه كشيدن كفاره نيست , ولكن اگر در سرمه بوى خوش باشد, كفاره لازم است على الاقوى .
هفتم - نگاه كردن در آينه مـسـالـه 87 - نگاه كردن در آينه بر مرد و زن در حال احرام براى زينت حرام است .
اما عينك زدن اگر براى زينت نباشد,اشكال ندارد ولى اگر به جهت زينت باشد, جايز نيست .
مـسـالـه 88 - احتياط استحبابى آن است كه ترك كند نگاه كردن در آينه را ولو براى زينت نباشد.
نظر كردن در آينه كفاره ندارد, لكن مستحب است بعد از نگاه كردن لبيك بگويد.
هشتم - فسوق مـسـالـه 89 - فـسـوق از محرمات است و به دروغ گفتن اختصاص ندارد, بلكه فحش دادن و به ديـگـران فخر كردن نيزفسوق است و حرمت آن در حال احرام شديدتر است .
فسوق كفاره ندارد و فقط استغفار كافى است .
نهم - جدال مـساله 90 - جدال كه همراه قسم خوردن با كلمه لا واللّه يابلى واللّه باشد, در حال احرام حرام است , خواه قسم راست باشد يا دروغ , و قسم اگر به لفظ اللّه باشد يا مرادف آن مثل خدا در زبان فارسى جدال است .
مساله 91 - در جدال اگر راست گو باشد, در قسم اول و دوم كفاره اى بر او نيست , مگر استغفار و در قـسـم سـوم كـفـاره بـايـدبـدهـد و كفاره آن يك گوسفند است و اگر در جدال دروغ گو بـاشـد,احتياط واجب در قسم اول يك گوسفند و در قسم دوم يك گاو ودر قسم سوم يك شتر, خالى از قوت نيست .
دهم - كشتن جانوران بدن مساله 92 - بر محرم جايز نيست , شپشى را كه در بدن ولباس انسان است با دست و يا سم و دارو و يا به وسيله ديگربكشد و يا از بدن و لباس خود آن را جدا كند و يا آن را در بدن خود جا به جا كند .
و بنا بر احتياط اگر آن را كشت يك كف ازطعام صدقه بدهد.
يازدهم - انگشتر به دست كردن به قصد زينت مـسـالـه 93 - بـر محرم جايز نيست به قصد زينت انگشتر به دست كند, ولى اگر به قصد عمل به اسـتـحـبـاب باشد يا براى شمردن شوطهاى طواف و يا براى استفاده از خواص نگين باشد, در اين موارد اشكالى ندارد.
مساله 94 - احتياط واجب آن است كه محرم براى زينت حنا نبندد, بلكه اگر زينت باشد, ولو قصد نـكـنـد, احـتياط در ترك است , و حرمت آن در هر دو صورت خالى از وجه نيست .
انگشتربه دست كردن و حنا بستن كفاره ندارد.
دوازدهم - روغن ماليدن به بدن مـسـالـه 95 - شـخـص محرم بنا بر اقوى نبايد در حال احرام بدن خود را روغن مالى كند, هر چند روغـن بوى خوش نداشته باشد - ولى اگر از روى اضطرار يا براى معالجه باشد, مثل پمادهايى كه روى زخـمـهـا و تـرك خوردگيها ماليده مى شود, درصورتى كه بوى خوش نداشته باشد, مانعى نـدارد و اگـر در روغـن بـوى خوش باشد, كفاره آن يك گوسفند است , اگر چه از روى اضطرار باشد.
سيزدهم - ازاله مو از بدن خود يا غير خود مـسـالـه 96 - بر محرم جايز نيست موى سر خود يا ديگرى راازاله كند, خواه شخص ديگر در حال احـرام بـاشـد يـا نباشد و درحرمت ازاله مو ميان كم و زياد فرقى نيست بلكه ازاله يك مونيز حرام است , خواه ازاله به تراشيدن باشد يا نوره ماليدن .
چهاردهم - بيرون آوردن خون از بدن خود مساله 97 - جايز نيست بر محرم خون از بدن خود بيرون آورد, خواه به خراشيدن باشد يا به مسواك نمودن .
مساله 98 - محرم مى تواند از بدن شخص ديگرى خون خارج نمايد, مثل اين كه او را حجامت كند يا از او خـون بـگـيرد يامثلا دندان او را بكشد .
و جايز است در حال احتياج , به حجامت و غير آن خون بگيرد .
در بيرون آوردن خون از بدن كفاره ندارد.
پانزدهم - ناخن گرفتن مـسـالـه 99 - گـرفتن ناخن در حال احرام جايز نيست , خواه ازدست باشد يا از پا, همچنين جايز نـيـسـت بعض ناخن را هم بگيرد, مگر آن كه باقى ماندن ناخن موجب آزار شود, مثل اين كه ناخن كنده شده باشد, و بين آلات ناخن گيرى (قيچى باشديا چاقو يا ناخن گير) فرقى نيست و احتياط واجب آن است كه به هيچ وجه ناخن را نگيرد .
و اگر تمام ناخنهاى دست را در يك مجلس (در يك دفعه ) بگيرد يك گوسفند كفاره آن است .
شانزدهم - كندن دندان مساله 100 - بنا بر احتياط, محرم دندان خود را نكشد, هرچند خون نيايد و در صورت كشيدن , بنا بر احتياط يك گوسفندكفاره بدهد, اما كشيدن دندان غير, مانعى ندارد, هر چند خون بيايد.
هفدهم - كندن وبريدن درخت ياگياهى كه در حرم روييده باشد مساله 101 - اگر گياهى يا درختى در منزل محرم روييده شده باشد, بعد از آن كه منزل او شده , اگر آن را خودش كاشته باشد, جايز است آن را بكند يا قطع كند و اگر خودش آن رانكاشته , احوط عدم قطع مى باشد.
مساله 102 - بنا بر احتياط مستحب محرم سلاح مثل شمشير و نيزه و تفنگ و هر چه از آلات جنگ باشد با خود حمل نكند, ومكروه است سلاح همراه خود داشته باشد.
ج - محرمات اختصاصى زنان اول - پوشيدن زيور به جهت زينت مساله 103 - زن در حال احرام جايز نيست خود را زينت كندو يا زيورهايى را به قصد زينت بپوشد, بلكه بنا بر احتياط از آن چه زينت است , اجتناب نمايد, هر چند به قصد زينت نباشد,بلكه حرمت آن خـالـى از قوت نيست , ولى زيورهايى را كه پيش از احرام به پوشيدن آنها عادت داشته , لازم نيست بـراى احـرام بـيـرون آورد ولـكن بايد آنها را بپوشاند و به هيچ مرد حتى به شوهر خود آنها را نشان ندهد, براى پوشيدن زيور, كفاره ندارد.
دوم - پوشانيدن صورت است بر زنها مساله 104 - جايز نيست زن در حال احرام صورت خود ياقسمتى از آن را با نقاب يا روبند يا بادبزن بـپـوشـاند, بلكه بنا براحتياط, صورت خود را با چيزهاى غيرمتعارف مثل پوشال و گل و چيزهاى ديگر نپوشاند.
مـسـالـه 105 - واجب است براى نماز, زن سر خود را بپوشاند ومقدمتا براى پوشانيدن سر كمى از اطراف صورت خود رابپوشاند, لكن واجب است بعد از نماز فورا آن را باز كند.
مساله 106 - جايز است براى رو گرفتن از نامحرم , چادر ياجامه را كه به سر انداخته پايين بيندازد تـا مـحاذى بينى , بلكه تاچانه و در صورت احتياج تا گردن و بهتر آن است كه با دست ياچيز ديگر آن را از صورت خود دور نگه دارد تا به صورت نچسبد,و اين عمل احوط است , لكن در صورت عدم رعايت , كفاره ندارد.
س - آيا زن محرم مى تواند صورت خود را با حوله پاك كند؟
ج - احتياط در ترك است .
س - زنـهـا در حال احرام براى پوشيدن و درآوردن مقنعه گاهى صورتشان پوشيده مى شود, چه صورت دارد؟
ج - بايد سعى كنند پوشيده نشود و اگر عامدا و از روى علم پوشيده نشود, مانع ندارد.
س - با توجه به حرمت پوشاندن صورت براى زنان در حال احرام , آيا چانه هم جزء صورت محسوب مى شود و بايد بازباشد يا اين كه اگر مقنعه اى بر سر گذاشته شود كه چانه را تالبها بپوشاند مانعى ندارد؟
ج - زير چانه جزء صورت محسوب نمى شود, ولى پوشاندن به نحوى كه در سؤال ذكر شده , اشكال دارد.
| | |