1838 ـ وارثان اموال پدر را ميان خود تقسيم كرده و هر يك درسهم خود تصرف مى كنند .
حدود شانزده ماه پس از آن يكى ازآنان ادعا مى كند راضى نيست , آيا ادعاى او اثر دارد ؟
جواب بسمه تعالى اگـر آن وارث سـهـم خود را بدون اكراه گرفته و در دستش بوده ,ادعاى بعدى وى اثر ندارد .
و رضايت و طيب نفس معتبر نيست ,بلكه اكراه موجب بطلان قسمت است , واللّه العالم .

---

سئوال 1839 ـ پدرى در زمان حياتش مقدارى اموال به پسرانش مى بخشد و بر دخترانش چيزى نمى دهد .
بـعـد از مـرگ پـدرش قطعه زمينى مانده كه زمين شهرى تصاحب نموده و پولش راهم پرداخت نمود , آيا اين پول بين وراث تقسيم مى شود ؟
جواب بسمه تعالى اگـر مقدار زمينى را كه پدر در زمان حيات , از املاك خويش بخشيده است , به قبض اولاد كبير رسيده باشد , (( اگر اولادصغار باشند , قبض لازم نيست )) .
ملك ايشان است .
و نسبت به مقدارى كه باقى مانده بين تمام ورثه بر حسب سهام ارث تقسيم مى گردد , واللّه العالم .

---

سئوال 1840 ـ ايا ديه مقتول جزء ما ترك و دارايى اوست ؟
و ايضا تقسيم آن بين ورثه , همچون قانون ارث است ؟
جواب بسمه تعالى ديه جزء ما ترك مقتول است , و مابين وراث به حسب طبقات وقانون ارث تقسيم مى شود , ولى از آن , خويشان مادرى چه برادران و چه خواهران و اولاد ايشان و اجداد مادرى و دايى هاارث نمى برند , واللّه العالم

---

سئوال 1841 ـ آيا مهريه زن جزء تركه اوست ؟
و اگر جزء تركه اوست ,شوهر مى تواند به نسبت سهم الارث خود از آن كسر , و مانده مهريه را به ساير ورثه زن ( زوجه خود ) پرداخت نمايد ؟
جواب بسمه تعالى مهريه زن جزء تركه است و شوهر از آن به نسبت سهم الارثش ارث مى برد , واللّه العالم .

---

سئوال 1842 ـ زوج و يـا زوجـه اى بـه قـتل رسيده , و آن دو وارث ديگرى ندارند .
بفرماييد آيا : 1ـ ايشان اولـيـاى دم يكديگرند ؟
2ـ حق دريافت ديه را از قاتل دارند؟
و 3ـ آيا رضايت آنان در قتل يكى از آن دو مانع از قصاص قاتل خواهد بود ؟
جواب بسمه تعالى 1 ـ زوج و زوجـه از حق قصاص ارث نمى برند , 2 ـ حق دريافت ديه را در قتل عمد , در مواردى كه ديـه گـرفـتـه شـده و در قـتـل خـطـايـى دارند , به نسبت سهم الارثى كه دارند .
3 ـ چنان كه گذشت حق قصاص , به آنان ارتباطى ندارد , واللّه العالم .

---

سئوال 1843 ـ آيا قاتل مقتول بلاوارث ( قتل عمد ) اعدام مى شود ياخير ؟
و اگر اعدام نمى شود , چرا ؟
جواب بسمه تعالى به ولى امر رجوع مى شود , واللّه العالم .

---

سئوال 1844 ـ اگر مرد يا زنى كشته شوند , و يكى از آن دو و چند فرزند ومادر يا پدر زنده باشند , آيا مرد و زن اولياى خون يكديگرمى شوند ؟
اگر اولياى هم نباشند رضايت آنان اثرى دارد ؟
جواب بسمه تعالى در قتل عمد , از اولياى دم نيستند , ولى در قتل خطايى از ديه ارث مى برند , و در جايى كه به آنها ارتباطى ندارد , رضايت آنها وعدم رضايت بى اثر است , واللّه العالم .

---

سئوال 1845 ـ تقسيم ارث بين سه فرزند و يك مادر ـ در صورتى كه وصيتى نباشد ـ چگونه است ؟
جواب بسمه تعالى ارث مادر ميت يك ششم است .
و همسر از زمين ارث نمى برد .
واز قيمت بنا و ما بقى يك هشتم را ارث مـى بـرد .
و باقى مانده بين فرزندان تقسيم مى شود .
و هر پسر دو برابر يك دختر ارث مى برد , واللّه العالم .

---

سئوال 1846 ـ آيـا پـسـر بـزرگ كـتابهاى نفيس پدر , مانند بحار الانوار و جزآن , همچنين وسيله نقليه موتورى اختصاصى او را به عنوان حبوه مى برد يا خير ؟
جواب بسمه تعالى كتابهاى ديگر ميت از حبوه نيست .
و وسيله نقليه موتورى هم چنانچه ماشين باشد , از حوه نيست .
و اگر موتور سيكلت باشد ,احوط در آن تصالح با ساير ورثه است , واللّه العالم .

---

سئوال 1847 ـ وارث مـقتول غير از ديه يا قصاص , آيا مى تواند مخارج مجلس ختم را از قاتل بگيرد يا اگر مقتول زن كسى بوده ,همسرش مى تواند مخارج ازدواجش را از قاتل بگيرد ؟
جواب بسمه تعالى ديه را مى تواند بگيرد , واللّه العالم .

---

سئوال 1848 ـ شخصى با فرزندش در سانحه رانندگى جان دادند , كه اوپدر , همسر و يك پسر دارد , آيا با وجود پدر و پسر , همسرش كه مادر فرزند است , از ديه بچه اش ارث مى برد ؟
جواب بسمه تعالى مادر از ديه فرزند و اموالى كه از پدرش به وى رسيده وهمچنين از ساير اموال فرزند , ارث مى برد , واللّه العالم .

---

سئوال 1849 ـ كسى كشته شده و ديه او را وارثان از قاتل گرفته اند .
اكنون ديه مقتول در كجا و براى چه كسى خرج مى شود , آيا زن ميت مى تواند از ديه ارث ببرد ؟
جواب بسمه تعالى ديـه در حـكـم تـركـه مقتول است , و تمام وراث از جمله زن او از آن با رعايت طبقات ارث , ارث مـى بـرنـد , ولـى كـسـانـى كه فاميل مادرى مقتول هستند , مانند دايى و خاله با برادر امى از آن ارث نمى برند , واللّه العالم .

---

سئوال 1850 ـ اگـر در عـقد موقت ارث بردن را شرط كند ايا اين شرطجايز مى باشد و ايا در عقد دايمى شرط ارث را لغو كنند ,صحيح است ؟
جواب بسمه تعالى شرط عدم ارث در نكاح دايم فاسد است , و لكن مفسد نكاح نيست .
و شرط ارث در متعه بنابر اظهر نافذ است , واللّه العالم .

---

سئوال 1851 ـ اگـر مـيت پسر يا دختر نداشته باشد , ولى نوه داشته باشد ,ايا زوج يا زوجه ثمنيه و ربعيه ببرند چون نوه هم اولاد است ياخير ؟
جواب بسمه تعالى بلى در فرض مزبور زوجه ثمن و يا زوج ربع ارث مى برد , واللّه العالم .

---

سئوال 1852 ـ خـانمى ارث پدرى خود را در اختيار شوهرش مى گذارد ووى از درآمدن آن به همراه در آمـد خـويـش صرف زندگى مى كند .
ايا زن مى تواند بدون اجازه شوهر اندكى از اين مال رادر راه خدا صدقه بدهد ؟
جواب بسمه تعالى اگـر زن سهم خود را مطالبه كند و شوهر از پرداخت آن امتناع نمايد , زن مى تواند به مقدار سهم خـود از مال شوهر تقاص كند ,ولى به غير ارحامش بدون اذن شوهر , احتياط مستحب آن است كه صدقه ندهد , واللّه العالم .

---

سئوال 1853 ـ كـسى كه مستمرى بگير است .
و يك ساختمان چهار طبقه كه يك طبقه آن را دست يك همسرش داده و ديگرى هم اجاره است .
اگر بين مادر و دو همسر , (( كه از يك زن دو فرزنددختر , و از زن ديگر دو فرزند پسر و يك دختر دارد )) تقسيم شود سهم ارث اينان چگونه است ؟
جواب بسمه تعالى هـمـسرهاى ميت از عرصه بنا ارث نمى برند .
18 قيمت بناى مسكونى ـ به نحوى كه حق بقاى در زمين بدون اجرت را داشته باشد ـ به دو همسر او مى رسد كه بالسويه بين آنها تقسيم مى گردد .
و مـادامـى كـه سـهـم دو هـمـسر از بنا داده نشد18 اجاره آن بنا به نحوى كه ذكر شد به دو همسر مى رسد .
و بقيه بنا و اجاره آن بين مادر ميت و فرزندان او تقسيم مى شود .
16 از بقيه به مادرميت مـى رسد .
و 56 بقيه بين فرزندان ميت تقسيم مى شود .
چون فرض شده است ميت 3 دختر و يك پـسـر دارد آن 56 را به پنج قسمت مى كنند , هر دختر يكى از آن پنج قسمت را مى گيرد و به پسر دوتـا از آن پـنـج قـسمت مى رسد .
و اما مستمرى كه از اداره دولتى و نيز شهريه اموات ـ كه داده مـى شود ـ تابع نظر دهنده است , چنانچه آنها را به كسانى مى دهند كه احتياج داشته باشند , فق ط به آنها صرف مى شود , واللّه العالم .

---

سئوال 1854 ـ آيـا اجـازه هست كه شخص در حياتش تمام اموالش را به غير ورثه اش ببخشد و براى ورثه هيچ گونه ارثى نگذارد ؟
جواب بسمه تعالى تمليك تمام اموالش در حال حيات به ديگرى صحيح است , ولى شرعا عمل خوبى حساب نمى شود , واللّه العالم .

---

سئوال 1855 ـ آيـا هـمـسر اجازه دارد در سوگوارى شوهر متوفاى خود ازتركه او براى خريد لباس سياه صرف بنمايد ؟
جواب بسمه تعالى تـصرف در مال متوفى قبل از تقسيم يا بدون رضايت وراث جايزنيست , و اگر صغير هستند , ولى شرعى يا قيم بايد اجازه تصرف بدهد .
و اگر بدون تقسيم يا اذن تصرف كرد , ضامن است و بايد بعد از تقسيم , از سهم الارث كم شود , واللّه العالم .

---

سئوال 1856 ـ زمين كشاورزى كه پدرم روى آن كار مى كرد , از آن ارباب بود و من آن را از پدرم خريدم .
اينك پس از فوت او ,خواهرانم مدعى ارث هستند , آيا حقى دارند ؟
جواب بسمه تعالى در فـرض مـزبور , نسبت به ملكيت زمين , دختران ميت حقى ندارند , ولى حق اولويت در زمين , چنانچه قبل از موت پدر و دروقتى كه پسر ان زمين را مى خريد متعارف بوده , به مقدارى كه خريد و فروش مى شود به حسب سهام بين ورثه ميت تقسيم مى گردد , واللّه العالم .

---

سئوال 1857 ـ دو خواهرم حق ارث خود را با بنده به هشتاد هزار تومان مصالحه نموده اند پس از مدتى به بهانه ترقى ملك , مدعى هستند كه ما مصالحه نمى كنيم , آيا حق به هم زدن آن رادارند ؟
جواب بسمه تعالى در فـرض مـزبور كه دو خواهر ارثيه خود را با برادر مصالحه كرده اند , و چنانچه برادر هشتاد هزار تومان را در همان زمان اداكرد و به قدرى تاءخير نينداخته كه ترقى فاحش پيدا شود ,خواهرها حق بهم زدن مصالحه را ندارند , واللّه العالم .

---

سئوال 1858 ـ ميان چند وارث بر سر تقسيم يك خانه اختلاف است .
يكى از آنها به خريد رضايت مى دهد و نه به فروش يا تقسيم ان , حتى به بهايى افزوده تر , چه بايد كرد ؟
جواب بسمه تعالى با فرض امتناع يكى از وراث از تقسيم سهم خود و يا فروش آن به قيمت مناسب , در فرضى كه قابل تـقـسيم باشد , ساير وراث به اذن حاكم شرع سهام را تقسيم مى كنند و سهم او را مى دهند .
واگر قابل تقسيم نيست , به اذن حاكم شرع سهم او را مى فروشند ,و لو خريدار خودشان باشند , و ثمن آن را به وى مى دهند .
و پس از آن تصرف در آن خانه جايز است , واللّه العالم .

---

سئوال 1859 ـ پـس از مـرگ پـدرم كه از تركه او ارث مى بردم , شوهرم راواداشتم تا حق خودم را از ديگر وارثان بگيرد .
بعدها فهميدم او با دريافت هزار تومان حق العرف , نه حق ارث , با آنان صلح كرده .
و من اين كار او را نپذيرفتم .
آيا صلحى كه در نبود وبى امضاى من كرده درست است ؟
نيز آن مدت كه حق من دردست ديگران بود , حق اجرة المثل دارم ؟
جواب بسمه تعالى چنانچه شوهرتان را فقط وكيل در مطالبه و دريافت سهم الارث نموده بوديد و به او وكالت مطلق كـه شـامـل صلح در غياب شماهم باشد نداده بوديد , صلح مذكور بدون اجازه شما نفوذى ندارد , ولـى اگر او را وكيل مطلق قرار داده بوديد , صلح انجام شده نافذ است .
و شما حق مطالبه بعد از آن را نـداريـد .
و اگـرشوهر ادعا كند كه وكيل مطلق بوده و شما انكار داريد , بايد اووكيل مطلق بـودن را اثـبـات كـنـد .
و در فرض بطلان صلح نسبت به زمينهايى كه حق الارث شما است , حق مطالبه اجرة المثل راداريد , واللّه العالم .

---

سئوال 1860 ـ شخصى كه خواهر و برادر و فرزند داشت .
در حيات اوفرزندانش از بين رفتند .
آيا ارث او به برادر و خواهرمى رسد ؟
جواب بسمه تعالى فرض مذكور , از مصاديق ارث غير محتسب است , واللّه العالم .

---

سئوال 1861 ـ اشخاصى كه در شركتهاى غير دولتى و يا كارخانه هاى شخصى مشغول كار هستند , پس از مرگشان شركت مبلغى وجه نقد به ورثه آنان مى دهند , آيا اين وجه داخل در تركه ميت است ؟
جواب بسمه تعالى اگر از اول مقدارى از حقوق كم مى شود براى چنين روزى , حكم تركه دارد .
و اگر ارفاقا به ورثه داده مى شود , تابع نظر دهنده است , واللّه العالم .

---

سئوال 1862 ـ پـدرى فـوت كند و هيچ يك از فرزندان او عاقل نباشند ,ولى فرزندان چه كسى است ؟
آيا ارث پدر به متصدى امورمى رسد ؟
جواب بسمه تعالى اگر پدر براى او قيم تعيين نكرده باشد , به حاكم شرع مراجعه مى كنند تا براى او قيم تعيين كند .
و در هر صورت سهم آن فرزند غير عاقل به خود او مى رسد , واللّه العالم .

---

سئوال 1863 ـ شخصى مرده و اولاد ندارد , ولى عمارتى دارد كه اجاره داده سهم چه كسى است ؟
جواب بسمه تعالى در فرض مزبور كه ميت اولاد ندارد , ربع آن مقدار از مال الاجاره كه در مقابل عمارت بدون حياط واقع مى شود سهم زوجه است ,واللّه العالم .

---

سئوال 1864 ـ قـطـعه زمينى در دست آبا و اجداد من بوده و آنها را كشت مى كردند .
اكنون آن زمين به ورثـه رسـيده است , و همان كشت و كار را دارند آيا اين تصرف دليل مالكيت ما هست ؟
و آياكسى بدون دليل و فقط به عنوان منابع طبيعى مى تواند از ورثه بگيرد ؟
جواب بسمه تعالى تصرف به نحو مذكور طريق ثبوت مالكيت است , واللّه العالم .

---

سئوال 1865 ـ كسى باغى را به زور گرفته و در تصرف خود داشته ,سپس او مرده فرزندان او سند ثبتى نيز به نام خويش گرفته اند .
و بخشى را نيز فروخته اند , آيا حق ورثه از بين مى رود ؟
جواب بسمه تعالى هـمـه وراث غـاصـب بـايد رضايت همه ورثه صاحب باغ را به دست آورند .
و الا مديون و گنهكار هستند كسانى كه متصرف هستندتصرفشان عدوانى است , واللّه العالم .

---

سئوال 1866 ـ يكى از وارثان بدون اجازه ديگران در زمينى استفاده شخصى مى نمايد , ديگران به اين كار راضـى نـيـستند , آيا منافع بايد تقسيم شود ؟
و به علاوه مى توانند مصالحه كنند , مثلا 5سال شما داشـتـه باش و ما هم به نوبه خود به اندازه حق مان داشته باشيم , اگر تراضى حاصل نشد ورثه اى كه مانع ازاستفاده شده اند , مسئول هستند ؟
جواب بسمه تعالى اگـر مـيـت وصـى تـعيين كرده , امر ثلث به او مربوط است و اگروصى ندارد به حاكم شرع بايد مـراجـعـه كـنند .
و هر چه صلاح دانست همان بايد عمل شود .
و اگر زمين را وقف بر وراث كرده ,موقوف عليهم بايد با هم تراضى كنند , واللّه العالم .

---

سئوال 1867 ـ زمينى در دست ما است كه وارثان آن يك نفر مسلمان ودو برادر و يك خواهر هستند , كه در ابـتـدا پـدرشان مسلمان ومادرشان بهايى بود .
اكنون يكى از برادران مسلمان شد .
تقسيم ارث چگونه است ؟
جواب بسمه تعالى اگـر در زمـان فـوت پـدر , آن دو بـرادر و يك خواهر بهايى بوده اند ,زمين به برادر مسلمان ارث مـى رسـد , و او فـعـلا مـالـك شـرعـى زمـين است .
و اگر مسلمان بوده اند و بعد بهايى شده اند حـصـه ايـشـان بـه وارث مسلمان آنها ـ اگر چه زنده اند ـ مى رسد .
و ايشان مالك شرعى آن حصه مـى بـاشـند و زارع بايد با مالك يا مالكين شرعى زمين قرارداد ببندد و زارع در صورت قدرت بايد حصه مالك شرعى زمين را به همان وارث مسلمان بدهد , و لو اين كه آن وارث همان برادر مسلمان باشد , واللّه العالم .

---

سئوال 1868 ـ كسانى مثل خواهر و عمه كه حق خود را ـ چه منقول و چه غير منقول ـ مى دانند كه ثابت اسـت , هنگام حيات خواستارحق خود نمى شوند .
پس از مرگ انان ايا وارث حق داردخواستار خود شود ؟
جواب بسمه تعالى وارث حق دعوى دارد , واللّه العالم .

---

سئوال 1869 ـ تنها وارث مرده اى در زندان است , آيا براى نماز خواندن و غيره بايد از او اجازه گرفت ؟
جواب بسمه تعالى اگر استيذان از وارث ممكن باشد بايد براى تجهيز ميت از او اذن گرفت و در صورت عدم امكان , چنانچه تجهيز ميت متوقف برتصرف در اموال وى باشد بايد از حاكم شرع يا وكيل او استيذان كنند , واللّه العالم .

---

سئوال 1870 ـ همسر دايمى مردى زرتشتى بودم .
چهار دختر از او دارم .
پس از مرگ او , زنى مسلمان كه دو فـرزند دارد , با ارائه صيغه نامه اى رسمى كه در آن شوهرم را بدون همسر معرفى كرده ,ادعاى هـمسرى او را دارد , آيا من و فرزندانم كه پس از مرگ اومسلمان شده ايم , حق ارث از دارايى او را داريم يا نه ؟
جواب بسمه تعالى چنانچه محرز شود كه زن مسلمان كه صيغه شخص متوفى شده به عنوان اين كه متوفى مسلمان است , زن او شده ـ كما اين كه مفروض در صيغه نامه چنين است ـ اولاد آن زن كه به حسب فرض از متوفى هستند , وارث شخص متوفى مى باشند .
و شما ودخترانتان هم اگر قبل از تقسيم اموال متوفى مسلمان شديد , باآن دو فرزند در ارث متوفى شريك هستيد , و يك هشتم از غيراراضى به شـمـا مـى رسد .
و ما بقى بين اولاد متوفى ـ چهار دخترى كه از شما دارد و دو فرزندى كه از زن صيغه شده دارد ـ به طورى كه به پسر دو برابر دختر برسد , تقسيم مى شود , واللّه العالم .

---

سئوال 1871 ـ شـخـصى در حال حياتش به يكى از وارثان چيزى مى بخشد , و شرط مى كند : بعد از فوت من حق ارث نداشته باشى , آيا اين نوع عمل كرد شرعى است ؟
جواب بسمه تعالى شـرط بـه نـحو مزبور نافذ نيست و اگر چنين شرط كند كه وارث سهم خود را از ارث بعد از موت مورث به ساير ورثه ببخشد , اين شرط صحيح و نافذ است , واللّه العالم .

---

سئوال 1872 ـ شـخـصـى زمينى را به مدت يك ماه به خيار فسخ خريد وده روز پس از آن مرد .
نامبرده فرزند ندارد , ولى همسر دارد .
اگر معامله فسخ نشود , همسر ارث نمى برد , آيا اين اجازه هست كه همسر خيار فسخ نمايد تا از پولى كه در دست فروشنده است ارث ببرد ؟
يا خيار فسخ به دست ورثه ديگراست ؟
جواب بسمه تعالى زن از خـيـار فسخ ارث مى برد , ولى خيارى كه به ورثه منتقل شده حق واحد است و ورثه فقط در صورت توافق با هم ,مى توانند فسخ كنند , واللّه العالم .

---

سئوال 1873 ـ آقايى زمين را به نام فرزندش قباله مى كند ـ به شرط اين كه وقتى كارهاى بانكى را انجام داد , دوبـاره بـه پدر برگرداند ـ آن گاه وصيت مى كند اگر برگردانيد , در بقيه اموال هم ارث بـبـرد ,اگـر برنگردانيد , آن زمين حق ارث او باشد .
اصلاحات ارضى شد و زمين به دست ديگرى افتاد , حال تكليف چيست ؟
جواب بسمه تعالى چنانچه پدر زمين مزبور را به پسر بخشيده و شرط كرد كه بعدبه او برگرداند , شرط مزبور باطل اسـت .
و پسر از ما ترك ميت ارث مى برد .
و چنانچه به پسر نبخشيده و فقط به اسم او قباله كرده , پـسـر مى بايست بعد از برطرف شدن گرفتارى , زمين را به قباله پدر برگرداند .
و اگر به خاطر كـوتـاهى در اين امر , بعد ازمرگ پدر , زمين از دست او گرفته شد , بقيه وراث مى توانند درازاى حق الارث آنها كه در آن زمين از بين رفته , سهم آن پسر رادر اموال ديگر ميت به تقاص بردارند , ولـى اگـر پسر كوتاهى نكرده , او هم مثل بقيه وراث مى تواند سهم خود را از ماترك ميت بردارد , واللّه العالم .

---

سئوال 1874 ـ دانشجويانى مسلمان براى تحصيل به خارج مى روند .
اينان با بعضى از كسانى كه مسلمان نـيـسـتند و با شرايط آنان ازدواج مى كنند .
صاحب فرزند هم مى شوند , چگونه است وموضوع ارث چگونه است ؟
جواب بسمه تعالى مـرد مسلمان مى تواند با زنى كه از اهل كتاب است ازدواج كند .
ولى نكاح زن مسلمان با مرد كافر مـطـلـقـا چـه كتابى باشد و چه غير كتابى ـ باطل است , و بايد از هم جدا شوند .
و چنانچه ازروى شبهه بوده , فرزندان ارث مى برند , واللّه العالم .

قضاء

قضاء

قصاص