مـسـاله 115 - جاى مسح بايد خشك باشد.
و اگر به قدرى تر باشد كه رطوبت كف دست به آن اثر نـكند مسح باطل است .
ولى اگر ترى آن بقدرى كم باشد كه رطوبتى كه بعداز مسح در آن ديده مى شود بگويند فقط از ترى كف دست است اشكال ندارد.
س 116 - شـخـصى تا مدتى هنگام وضو گرفتن دستها را فقط تا مچ مى شسته ,وضوى خود را هم صـد در صد صحيح مى دانسته است , و غافل از اين بود كه وضوى باطل مى گيرد, بعدها به باطل بودن وضوى خود پى مى برد, آيا نمازهايى را كه باوضوى باطل خوانده است , بايد قضا نمايد؟ ج - طـبق ظاهر فتاواى مراجع فعلى , نمازهاى خوانده شده باطل است , و بايد آنها را به تدريج قضا نـمـايـد, لكن به نظر اينجانب اگر اين شخص جاهل به مساله بوده , جاهل قاصر است , يعنى كسى اسـت كـه دنـبـال احكام دينى و ياد گرفتن , حسب متعارف مى رفته , در عين حال ملتفت نشده , يـقـيـن داشـتـه اسـت كـه ايـن طـرز وضو گرفتن درست است , لذا چنين كسى نمازهايش قضا ندارد.
13/9/ 71 س 117 - جـهـت جـلـوگـيـرى از مصرف آب , در اثناى وضو شير آب را در حالى كه خيس است مـى بندند, آيا آبى كه از شير به دست مى رسد, مضر به وضو است ؟ آيابايد قصدآب وضو كند تا وضو صحيح باشد؟ ج - اگـر ترى و رطوبت شير آب به قدرى باشد كه منتقل به كف دست شود و با همان قسمت كه آب خـارج دارد مـسح بكشد, آن مسح باطل است , اما اگر رطوبت كم باشد به طورى كه به دست منتقل نشود, وضو صحيح است , و به هرحال , مسح بايد با آب وضوباشد نه با آب خارج .
3/3/ 76

شرايط وضو

شرايط صحيح بودن وضو سيزده چيز است : شرط اول : آن كه آب وضو پاك باشد.
شرط دوم : آن كه مطلق باشد.
مـساله 118 - وضو با آب نجس باطل است , اگر چه انسان نجس بودن آن را نداند يافراموش كرده باشد, و اگر با آن وضو نمازى هم خوانده باشد, بايد آن نماز را دوباره باوضوى صحيح بخواند.
شـرط سوم : آن كه آب وضو مباح باشد.
و همچنين بنابر احتياط بايد مكان و فضايى كه در آن وضو مى گيرد مباح باشد, اگرچه اباحه آنها لازم نيست .
مساله 119 - كسى كه نمى خواهد در مسجدى نماز بخواند.
اگر نداند وضوخانه ياحوض آن را براى هـمـه مردم وقف كرده اند يا براى كسانى كه در آنجا نماز مى خوانند,نمى تواند از آنها وضو بگيرد, ولى اگر معمولا كسانى هم كه نمى خواهند در آن جا نمازبخوانند از آنها وضو مى گيرند, مى تواند از آنها وضو بگيرد.
شرط چهارم و پنجم : بنابر احتياط ظرف آب وضو مباح باشد و همچنين طلا و نقره نباشد.
گرچه رعايت اين احتياط لازم نيست .
شرط ششم : آن كه اعضاى وضو موقع شستن و مسح كردن , پاك باشد.
مـساله 120 - اگر پيش از تمام شدن وضو جايى را كه شسته يا مسح كرده نجس شود,وضو باطل نمى باشد.
مـساله 121 - اگر غير از اعضاى وضو جايى از بدن نجس باشد, وضو صحيح است .
ولى اگر مخرج را از بول يا غائط تطهير نكرده باشد اولى آن است كه اول آن را تطهير كندبعد وضو بگيرد.
شرط هفتم : آن كه وقت براى وضو و نماز كافى باشد.
مـسـاله 122 - هرگاه وقت بقدرى تنگ است كه اگر وضو بگيرد تمام نماز يا مقدارى ازآن بعد از وقـت خـوانـده مى شود, بايد تيمم كند, ولى اگر براى وضو و تيمم يك اندازه وقت لازم است بايد وضو بگيرد.
شـرط هـشـتم : آن كه به قصد قربت يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم وضو بگيرد, واگر براى خنك شدن يا به قصد ديگرى وضو بگيرد باطل است .
شـرط نهم : آن كه وضو را به ترتيبى كه گفته شد بجا آورد, يعنى اول صورت و بعد دست راست و بعد دست چپ را بشويد و بعد از آن سر و بعد پاها را مسح نمايد, و بنابر احتياطواجب نبايد پاى چپ را پـيـش از پـاى راسـت مـسح كند, لكن اگر هر دو پا با هم مسح شودمانعى ندارد.
و اگر به اين ترتيب وضو نگيرد باطل است .
شرط دهم : آن كه كارهاى وضو را پشت سر هم انجام دهد.
مساله 123 - راه رفتن در بين وضو اشكال ندارد, پس اگر بعد از شستن صورت ودستها چند قدم راه برود و بعد سر و پا را مسح كند, وضوى او صحيح است .
شـرط يـازدهـم : آن كـه شستن صورت و دستها و مسح سر و پاها را خود انسان انجام دهد, و اگر ديـگـرى او را وضـو دهـد, يا در رساندن آب به صورت و دستها و مسح سر و پاها به او كمك نمايد, وضو باطل است .
شرط دوازدهم : آن كه استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد.
شرط سيزدهم : آن كه در اعضاى وضو مانعى از رسيدن آب نباشد.
مـسـالـه 124 - اگـر مـى دانـد چـيـزى بـه اعضاء وضو چسبيده ولى شك دارد كه از رسيدن آب جلوگيرى مى كند يا نه , بايد آن را برطرف كند يا آب را به زير آن برساند.
س 125 - آيا وجود اثر خودكار در اعضاى وضو مانع از رسيدن آب است يا خير؟ ج - چنانچه جرم داشته باشد, بايد برطرف شود.
16/11/ 68

احكام وضو

مساله 126 - كسى كه شك دارد وضو گرفته يا نه , بايد وضو بگيرد.
مـسـاله 127 - اگر بعد از نماز شك كند كه وضو گرفته يا نه , نماز او صحيح است , ولى بايد براى نمازهاى بعد وضو بگيرد.
مساله 128 - اگر در بين نماز شك كند, كه وضو گرفته يا نه , نماز او باطل است وبايدوضو بگيرد و نماز را بخواند.
س 129 - زنى كه قصد آرايش دارد, قبل از فرا رسيدن وقت نماز, وضو مى گيرد,چون نيتش وضو گرفتن براى از بين نرفتن آرايش است , آيا اين وضو باطل است ؟چگونه مى توان نيت كرد كه وضو صحيح باشد؟ ج - هـر چـند زودتر وضو گرفتن براى از بين نرفتن آرايش است , لكن وضو صحيح است چون هم وضـو قـبـل از وقـت براى نماز مانعى ندارد, و هم در وضويش قصد قربت بوده , وبه هر حال عرق دينى او را وادار به وضو گرفتن كرده است .
9/12/ 70 س 130 - آيـا سـرمـه چشم و حناى دست براى زنان زينت محسوب مى شود؟ حكم وضو يا غسل با سرمه براى زنان را بفرماييد؟ ج - زينت محسوب مى شود, لذا نبايد به نامحرم نشان داده شود, و در فرض دوم سؤال , اگر مانع از رسيدن آب به بدن باشد, بايد برطرف شود.
10/9/ 75 س 131 - وضو گرفتن بانوان در اماكن عمومى كه در معرض ديد نامحرم است , چه حكمى دارد؟ ج - پوشانيدن بدن زن از ديد نامحرم واجب است , و به هر حال وضو صحيح است .
9/3/ 76

چيزهايى كه بايد براى آنها وضو گرفت

مساله 132 - براى شش چيز وضو گرفتن لازم است : اول : براى همه نمازها غير از نماز ميت .
دوم : بـراى سـجـده و تشهد فراموش شده , اگر بين آنها و نماز حدثى از او سرزده مثلابول كرده باشد.
سوم : براى طواف واجب خانه كعبه .
چهارم : اگر نذر يا عهد كرده يا قسم خورده باشد كه وضو بگيرد.
پنجم : اگر نذر كرده باشد كه جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند.
شـشـم : بـراى كـسـى كـه لازم است و يا مجبور باشد دست يا جاى ديگر بدن خود را به خطقرآن برساند.
مـسـاله 133 - مس نمودن خط قرآن , يعنى رساندن جايى از بدن به خط قرآن براى كسى كه وضو نـدارد, حرام است .
ولى اگر قرآن را به زبان فارسى يا به زبان ديگر ترجمه كنند وضو براى مس آن لازم نيست .
مـسـاله 134 - كسى كه وضو ندارد, حرام است اسم خداوند متعال را به هر زبانى نوشته شده باشد مـس نـمـايـد.
و همچنين است بنابر احتياط واجب مس اسم مبارك پيغمبرو امام و حضرت زهرا عليهم السلام .

چيزهايى كه وضو را باطل مى كند

مساله 135 - هفت چيز وضو را باطل مى كند: اول : بـول .
دوم : غـائط.
سـوم : بـاد معده و روده كه از مخرج غائط خارج شود.
چهارم :خوابى كه به واسطه آن چشم نبيند و گوش نشنود, ولى اگر چشم نبيند و گوش بشنود وضو باطل نمى شود.
پنجم : چيزهايى كه عقل را از بين مى برد, مانند ديوانگى و مستى و بيهوشى .
ششم : استحاضه زنان , كه بعدا گفته مى شود.
هفتم :كارى كه براى آن بايد غسل كرد مانندجنابت .

احكام وضوى جبيره

چـيـزى كـه با آن زخم و شكسته را مى بندند و دوايى كه روى زخم و مانند آن مى گذارندجبيره ناميده مى شود.
مـسـالـه 136 - اگـر زخـم يـا دمل يا شكستگى در صورت و دستها است و روى آن بازاست و آب ريـخـتن روى آن ضرر دارد, اگر اطراف آن را بشويد كافى است , ولى چنانچه كشيدن دست تر بر آن ضرر ندارد, بهتر آن است كه دست تر بر آن بكشد و بعد پارچه پاكى روى آن بگذارد و دست تر را روى پارچه هم بكشد.
و اگر اين مقدار هم ضرر دارد يازخم نجس است و نمى شود آب كشيد, بايد اطراف زخم را بطورى كه در وضو گفته شد, ازبالا به پايين بشويد و بنابر احتياط مستحب پارچه پـاكـى روى زخـم بـگذارد و دست تر روى آن بكشد, و اگر گذاشتن پارچه ممكن نيست شستن اطراف زخم كافى است و در هرصورت تيمم لازم نيست .
مـسـالـه 137 - اگـر زخـم يا دمل يا شكستگى در جلوى سر يا روى پاها است و روى آن باز است , چنانچه نتواند آن را مسح كند, بايد پارچه پاكى روى آن بگذارد و روى پارچه را باترى آب وضو كه در دست مانده مسح كند, و بنابر احتياط مستحب تيمم هم بنمايد, و اگرگذاشتن پارچه ممكن نباشد, بايد به جاى وضو تيمم كند و بهتر است يك وضو بدون مسح هم بگيرد.
مساله 138 - اگر جبيره تمام اعضاى وضو را گرفته باشد, بايد تيمم بنمايد.
مـسـاله 139 - اگر در جاى وضو يا غسل چيزى چسبيده است كه برداشتن آن ممكن نيست , يا به قدرى مشقت دارد كه نمى شود تحمل كرد, بايد به دستور جبيره عمل كند.
مـسـالـه 140 - غـسـل جبيره اى مثل وضوى جبيره اى است , ولى بنابر احتياط مستحب بايد آن را ترتيبى به جا آورند نه ارتماسى , مگر آنكه ارتماس مضر باشد و يا باعث سرايت نجاست گردد كه در اين صورت بايد ترتيبى انجام دهند.
مـسـالـه 141 - كـسـى كـه وظـيفه او تيمم است , اگر در بعضى از جاهاى تيمم او زخم يادمل يا شكستگى باشد بايد به دستور وضوى جبيره اى , تيمم جبيره اى نمايد.

غسلهاى واجب و احكام جنابت

غسلهاى واجب هفت است : اول : غسل جنابت .
دوم : غسل حيض .
سوم : غسل نفاس .
چهارم : غسل استحاضه .
پنجم : غسل مس ميت .
ششم : غسل ميت .
هفتم : غسلى كه بواسطه نذر و قسم و مانند اينها واجب مى شود.

احكام جنابت

مساله 142 - به دو چيز انسان جنب مى شود: اول : جماع .
دوم : بيرون آمدن منى , چه درخواب باشد يا بيدارى , كم باشد يا زياد با شهوت باشد يا بى شهوت , با اختيار باشد يابى اختيار.
مساله 143 - اگر رطوبتى از زن خارج شود كه نداند از خود اوست يا از شوهر, جنب نمى باشد ولى اگر اطمينان دارد از خود اوست و نمى داند منى است يا غير آن جنب نبودنش خالى از قوت نيست هـر چند احتياط مستحب در غسل كردن و حكم به جنابت است اگر با شهوت بيرون آمده باشد و بدن سست شود.
مـسـالـه 144 - اگر انسان جماع كند و به اندازه ختنه گاه يا بيشتر داخل شود, در زن باشد يا در مرد, در قبل باشد يا در دبر, بالغ باشند يا نابالغ اگرچه منى بيرون نيايد هر دوجنب مى شوند.
مساله 145 - اگر شك كند كه به مقدار ختنه گاه داخل شده يا نه , غسل بر او واجب نيست .
س 146 - يـكـى از راهـهـاى تنظيم خانواده , استفاده از كيسه هاى پلاستيكى (معروف به كاپوت ) است , كه مردها از آن استفاده مى كنند.
آيا بعد از عمل جماع با فرض استفاده مرد از كاپوت , بر زن هـم غـسـل واجـب مى شود (با توجه به اينكه منى مرد دررحم زن قرار نمى گيرد, بلكه در كيسه پلاستيكى جمع مى شود)؟ ج - آرى , بـر زن هـمـانند مرد غسل جنابت واجب مى شود, و جنابت حاصل از آميزش ,مشروط به انزال نيست , كما اينكه مشروط به نبودن كيسه هاى پلاستيكى و امثال آن هم نيست .
20/5/ 71 س 147 - مـنـظورتان از خروج منى در زنان (با توجه به اينكه دستگاه تناسلى زنانه ,اساسا قسمت مـنـى سـاز نـدارد) چيست ؟ اگر منظور, ترشحات لغزنده ساز مهبل براى تسهيل جماع است , اين تـرشـحـات نـه تـركـيب منى را دارد, نه خروج آن داراى شرايطخروج منى است , و اگر منظور, حـركـات مـتناوب عضلات اطراف مجراى تناسلى درهنگام ارضاى زن است , در اين حالت خروج مايع از هيچ يك از قسمتهاى تناسلى زنانه به اثبات نرسيده است , لطفا بيان فرماييد.
ج - زنـهـا با آميزش جنب مى شوند, و اگر يقين پيدا كنند كه منى خودشان هم خارج شده , جنب مى شوند, اما چنين يقينى معمولا حاصل نمى شود.
24/12/ 75 س 148 - آيا زن پس از نزديكى شوهر با او و قبل از غسل , بايد صبر كند تا منى مرد از رحم او خارج شـود, يا خير؟ و اگر فورا بدون تطهير رحم , غسل كند, و آب يارطوبتى مشكوك از او خارج شود, تكليفش چيست ؟ ج - شرط نيست , و رطوبت مشكوك هم محكوم به طهارت است .
15/1/ 74 س 149 - آيـا در انـجـام غسلهاى متعدد, ترتيب لازم است يا خير؟ يعنى شخصى كه جنب است , و بـعـدا حـيض مى شود, و نيز غسل ديگرى بر او واجب شده است , بايداول غسل جنابت و بعد غسل حيض و بعد به ترتيب , غسلهاى ديگر را انجام دهد, يااينكه ترتيب لازم نيست ؟ ج - ترتيب لازم نيست , و با يك غسل هم مى تواند همه را نيت كند, و مجزى هم هست .
14/1/ 75 س 150 - خونى كه دختر پس از شب عروسى به مدت يك يا دو روز مشاهده مى كند, غسل دارد يا خير؟ ج - خير, اين خون غسل ندارد, و بايد پس از آنكه غسل جنابت را انجام داد, خود رابراى نماز تطهير كند.
4/6/ 76

چيزهايى كه بر جنب حرام و يا مكروه است

مساله 151 - پنج چيز بر جنب حرام است : اول : رساندن جايى از بدن به خط قرآن يا به اسم خدا, و اسامى مباركه پيامبران و امامان وحضرت زهرا - عليهم السلام - , به احتياط واجب حكم اسم خدا را دارد.
دوم : رفتن در مسجدالحرام و مسجد پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم , اگرچه از يك در داخل و از در ديگر خارج شود.
سـوم : تـوقـف در مساجد ديگر, ولى اگر از يك در داخل و از در ديگر خارج شود, يا براى برداشتن چـيـزى برود مانعى ندارد.
و احتياط واجب آن است كه در حرم امامان - عليهم السلام - هم توقف نكند, بلكه داخل نشود مطلقا.
چهارم : گذاشتن چيزى در مسجد.
پـنـجم : خواندن سوره اى كه سجده واجب دارد و آن چهار سوره است : اول : سوره سى و دوم قرآن (الم تنزيل ) دوم : سوره چهل و يكم (حم سجده ).
سوم : سوره پنجاه و سوم (والنجم ).
چهارم : سوره نود و ششم (اقرء) و اگر يك حرف از اين چهار سوره را هم بخواند حرام است .
مساله 152 - نه چيز بر جنب مكروه است : اول و دوم : خوردن و آشاميدن , ولى اگر وضو بگيرد مكروه نيست .
سوم : خواندن بيشتراز هفت آيه از سوره هايى كه سجده واجب ندارد.
چهارم : رساندن جايى از بدن به جلد وحاشيه و بين خطهاى قـرآن .
پـنجم : همراه داشتن قرآن .
ششم : خوابيدن , ولى اگر وضوبگيرد يا به واسطه نداشتن آب , بـدل از غـسـل يـا وضـو تـيمم كند, مكروه نيست .
هفتم :خضاب كردن به حنا و مانند آن .
هشتم : ماليدن روغن به بدن .
نهم : جماع كردن بعد از آن كه محتلم شده , يعنى در خواب منى از او بيرون آمده است .

غسل جنابت و كيفيت انجام آن

مـسـالـه 153 - غـسل جنابت به خودى خود مستحب است و براى خواندن نماز واجب ومانند آن واجـب مـى شـود.
ولـى بـراى نماز ميت و سجده شكر و سجده هاى واجب قرآن غسل جنابت لازم نيست .
مساله 154 - لازم نيست در وقت غسل نيت كند كه غسل واجب يا مستحب مى كنم و اگر فقط به قصد قربت يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم غسل كند كافى است .
مـسـالـه 155 - غـسـل را چـه واجـب باشد و چه مستحب , به دو قسم مى شود انجام دادترتيبى و ارتماسى : غسل ترتيبى مساله 156 - در غسل ترتيبى بايد به نيت غسل , اول سر و گردن , بعد طرف راست بعدطرف چپ بـدن را بـشـويد.
و اگر عمدا به اين ترتيب عمل نكند غسل او باطل است وهمچنين اگر به سبب كوتاهى در ياد گرفتن مسائل بدين نحو عمل نكرده .
مـساله 157 - نصف ناف و نصف عورت را بايد با طرف راست بدن و نصف ديگر رابايد با طرف چپ بشويد, بلكه بهتر است تمام ناف و عورت با هر دو طرف شسته شود.
مساله 158 - اگر بعد از غسل بفهمد مقدارى از بدن را نشسته , چنانچه از طرف چپ باشد, شستن همان مقدار كافى است .
و اگر از طرف راست باشد بايد بعد از شستن آن مقدار, دوباره طرف چپ را بشويد.
و اگر از سر و گردن باشد بايد بعد از شستن آن مقدار,دوباره طرف راست و بعد طرف چپ را بشويد, هر چند مدت زيادى هم گذشته و مبطل وضو هم از او سرزده باشد.
غسل ارتماسى مـسـالـه 159 - غـسـل ارتماسى آن است كه تمام بدن به نيت غسل در آب قرار گيرد, هرچند به تدريج در آب فرو رود.
مـساله 160 - در غسل ارتماسى اگر همه بدن زير آب باشد و بعد از نيت غسل , بدن راحركت دهد غسل او صحيح است .

احكام غسل كردن

مـسـاله 161 - در غسل ارتماسى بايد تمام بدن پاك باشد ولى در غسل ترتيبى پاك بودن تمام بدن لازم نـيـست .
و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتى را پيش از غسل دادن آن قسمت آب بكشد كافى است .
مـسـالـه 162 - در غـسـل تـمـام ظـاهر بدن بايد شسته شود ولى شستن جاهايى از بدن كه ديده نمى شود, مثل توى گوش و بينى , واجب نيست .
مـسـاله 163 - اگر سوراخ جاى گوشواره و مانند آن بقدرى گشاد باشد كه داخل آن ديده شود, بايد آن را شست و اگر ديده نشود شستن داخل آن لازم نيست .
مـسـاله 164 - تمام شرطهايى كه براى صحيح بودن وضو گفته شد, مثل پاك بودن آب و غصبى نـبـودن آن , در صـحيح بودن غسل هم شرط است ولى در غسل لازم نيست بدن را از بالا به پايين بشويد, و نيز در غسل ترتيبى , لازم نيست بعد از شستن هر قسمت فورا قسمت ديگر را بشويد, بلكه اگر بعد از شستن سر و گردن مقدارى صبر كند و بعدطرف راست را بشويد و بعد از مدتى طرف چپ را بشويد اشكال ندارد.
ولى كسى كه نمى تواند از بيرون آمدن بول و غائط خوددارى كند, اگر بـه اندازه اى كه غسل كند و نمازبخواند, بول و غائط از او بيرون نمى آيد, چنانچه وقت تنگ باشد, بايد هر قسمت را فورابعد از قسمت ديگر غسل دهد و بعد از غسل هم فورا نماز بخواند.
و همچنين است حكم زن مستحاضه كه بعدا گفته مى شود.
مساله 165 - اگر در بين غسل حدث اصغر از او سرزند, مثلا بول كند, غسل باطل نمى شود.
مساله 166 - كسى كه غسل جنابت كرده , نبايد براى نماز وضو بگيرد ولى باغسلهاى ديگر نمى شود نماز خواند و بايد وضو هم گرفت .

استحاضه

يـكـى از خـونـهـايـى كـه از زن خـارج مـى شـود خـون اسـتـحاضه است و زن را در موقع ديدن خون استحاضه , مستحاضه مى گويند.
مـساله 167 - خون استحاضه در بيشتر اوقات زرد رنگ و سرد است و بدون فشار وسوزش بيرون مـى آيـد و غـلـيظ هم نيست ولى ممكن است گاهى سياه يا سرخ و گرم وغليظ باشد و با فشار و سوزش بيرون آيد.
مساله 168 - استحاضه سه قسم است : قليله و متوسطه و كثيره .
استحاضه قليله آن است , كه خون , پنبه اى را كه زن داخل فرج مى نمايد سوراخ نكند و از طرف ديگر ظاهرنشود.
اسـتحاضه متوسطه آن است كه خون در پنبه فرو رود و از طرف ديگر ظاهر شود ولى به دستمالى كه معمولا زنها براى جلوگيرى از خون مى بندند, جارى نشود.
استحاضه كثيره آن است كه خون از پنبه به دستمال جارى شود.

احكام استحاضه

مساله 169 - در استحاضه قليله بايد زن براى هر نماز يك وضو بگيرد و ظاهر فرج راهم اگر خون به آن رسيده , آب بكشد و بنابر احتياط واجب پنبه را عوض كند يا آب بكشد.
مساله 170 - اگر پيش از نماز يا در بين نماز خون استحاضه متوسطه ببيند بايد براى آن نماز غسل كند.
مـسـالـه 171 - در استحاضه كثيره علاوه بر كارهاى استحاضه متوسطه كه در مساله پيش گفته شد, بايد براى هر نماز دستمال را عوض كند, يا آب بكشد و يك غسل براى نماز ظهر و عصر و يكى بـراى نـماز مغرب و عشا به جا آورد, و بين نماز ظهر و عصر فاصله نيندازد, و اگر فاصله بيندازد بايد براى نماز عصر دوباره غسل كند و نيز اگر بين نماز مغرب و عشا فاصله بيندازد بايد براى نماز عشا دوباره غسل نمايد.
مـسـاله 172 - اگر خون استحاضه , پيش از وقت نماز هم بيايد اگر چه زن براى آن خون , وضو و غسل راانجام داده باشد بنابر احتياط واجب , بايد در موقع نماز وضو و غسل رابه جا آورد.
مـسـالـه 173 - مـستحاضه متوسطه و كثيره كه بايد وضو بگيرد و غسل كند هر كدام رااول به جا آورد صحيح است , ولى بهتر آن است كه اول وضو بگيرد.
مساله 174 - اگر استحاضه قليله زن , بعد از نماز صبح , متوسطه شود, بايد براى نمازظهر و عصر غسل كند, و اگر بعد از نماز ظهر و عصر متوسطه شود بايد براى نماز مغرب وعشا غسل نمايد.
مساله 175 - اگر استحاضه قليله يا متوسطه زن بعد از نماز صبح كثيره شود بايدبراى نماز ظهر و عـصـر يـك غسل , و براى نماز مغرب و عشا غسل ديگرى به جا آورد و اگربعد از نماز ظهر و عصر كثيره شود, بايد براى نماز مغرب و عشا غسل نمايد.
مساله 176 - مستحاضه كثيره يا متوسطه اگر پيش از داخل شدن وقت نماز براى نماز غسل كند, غـسـل او بـاطـل است بلكه اگر نزديك اذان صبح براى نماز شب غسل كندو نماز شب را بخواند احتياط واجب آن است كه بعد از داخل شدن صبح , دوباره غسل ووضو را به جا آورد.
مـساله 177 - زن مستحاضه , براى هر نمازى چه واجب باشد و چه مستحب , بايدوضو بگيرد و نيز اگـر بخواهد نمازى را كه خوانده احتياطا دوباره بخواند, يا بخواهد نمازى راكه تنها خوانده است دوبـاره با جماعت بخواند, بايد تمام كارهايى را كه براى استحاضه گفته شد انجام دهد.
ولى براى خواندن نماز احتياط و سجده فراموش شده و تشهدفراموش شده و سجده سهو, اگر آنها را بعد از نماز فورا به جا آورد لازم نيست كارهاى استحاضه را انجام دهد.
مـساله 178 - زن مستحاضه بعد از آن كه خونش قطع شد, فقط براى نماز اولى كه مى خواند, بايد كارهاى استحاضه را انجام دهد و براى نمازهاى بعد لازم نيست .
مـسـالـه 179 - اگـر زن نداند استحاضه او چه قسم است , موقعى كه مى خواهد نمازبخواند, بنابر احـتياط واجب مقدارى پنبه داخل فرج نمايد و كمى صبر كند و بيرون آورد وبعد از آن كه فهميد اسـتـحـاضـه او كدام يك از آن سه قسم است كارهايى را كه براى آن قسم دستور داده شده انجام دهـد, ولـى اگر بداند تا وقتى كه مى خواهد نماز بخوانداستحاضه او تغيير نمى كند پيش از داخل شدن وقت هم مى تواند خود را وارسى نمايد.
مساله 180 - زن مستحاضه اگر پيش از آن كه خود را وارسى كند, مشغول نماز شود,چنانچه قصد قربت داشته و به وظيفه خود عمل كرده مثلا استحاضه اش قليله بوده و به وظيفه استحاضه قليله عمل نموده , نماز او صحيح است و اگر قصد قربت نداشته يا عمل او مطابق وظيفه اش نبوده مثل آن كه استحاضه او متوسطه بوده و به وظيفه قليله رفتاركرده , نماز او باطل است .
مساله 181 - زن مستحاضه اگر نتواند خود را وارسى نمايد, بايد به آنچه مسلماوظيفه اوست عمل كـنـد مثلا اگر نمى داند استحاضه او قليله است يا متوسطه , بايد كارهاى استحاضه قليله را انجام دهـد, و اگـر نمى داند متوسطه است يا كثيره , بايد كارهاى استحاضه متوسطه را انجام دهد, ولى اگر بداند سابقا كدام يك از آن سه قسم بوده بايد به وظيفه همان قسم رفتار نمايد.
مساله 182 - اگر خون استحاضه در باطن باشد و بيرون نيايد, وضو و غسل باطل نمى شود و اگر بيرون بيايد هر چند كم باشد, وضو و غسل را به تفصيلى كه گذشت باطل مى كند.
مساله 183 - زن مستحاضه اگر بعد از نماز خود را وارسى كند و خون نبيند اگرچه بداند دوباره خون مى آيد, با وضويى كه دارد مى تواند نماز بخواند.
مـسـالـه 184 - زن مـستحاضه اگر بداند از وقتى كه مشغول وضو يا غسل شده خونى ازاو بيرون نـيـامـده و تـا بعد از نماز هم خون در داخل فرج نيست و بيرون نمى آيد, مى تواندخواندن نماز را تاخير بيندازد.
مـسـاله 185 - اگر مستحاضه بداند كه پيش از گذشتن وقت نماز بكلى پاك مى شود,يا به اندازه خـوانـدن نماز, خون بند مى آيد, بنابر احتياط واجب بايد صبر كند و نماز را دروقتى كه پاك است بخواند.
مـساله 186 - اگر بعد از وضو و غسل , خون در ظاهر قطع شود و مستحاضه بداند كه اگر نماز را تـاخـيـر بـيندازد, به مقدارى كه وضو و غسل و نماز را به جا آورد, بكلى پاك مى شود, بايد نماز را تاخير بيندازد و موقعى كه بكلى پاك شد, دوباره وضو و غسل را به جاآورد و نماز را بخواند.
و اگر وقـت نـمـاز تـنگ شد لازم نيست وضو و غسل را دوباره به جا آورد,بلكه با وضو و غسلى كه دارد مى تواند نماز بخواند.
مـسـالـه 187 - مستحاضه كثيره و متوسطه وقتى بكلى از خون پاك شد بايد غسل كند, ولى اگر بـدانـد از وقـتى كه براى نماز پيش , مشغول غسل شده ديگر خون نيامده لازم نيست دوباره غسل نمايد.
مساله 188 - مستحاضه قليله بعد از وضو, و مستحاضه كثيره و متوسطه بعد ازغسل و وضو, بنابر احـتياط واجب بايد فورا مشغول نماز شود, ولى گفتن اذان و اقامه وخواندن دعاهاى قبل از نماز اشكال ندارد و در نماز هم مى تواند كارهاى مستحب مثل قنوت و غير آن را به جا آورد.
مساله 189 - زن مستحاضه اگر بين غسل و نماز فاصله بيندازد, بايد دوباره غسل كند و بلافاصله مشغول نماز شود, ولى اگر خون در داخل فضاى فرج نيايد غسل لازم نيست .
مساله 190 - اگر خون استحاضه زن جريان داشته باشد و قطع نشود, چنانچه براى اوضرر نداشته بـاشد, بايد پيش از غسل و بعد از آن به وسيله پنبه از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند, ولى اگر هميشه جريان ندارد فقط بايد بعد از وضو و غسل از بيرون آمدن خون جلوگيرى نمايد, و چنانچه كـوتاهى كند و خون بيرون آيد, بايد دوباره غسل كند ووضو هم بگيرد و اگر نماز هم خوانده بايد دوباره بخواند.
مـسـالـه 191 - اگـر در موقع غسل , خون قطع نشود, غسل صحيح است , ولى اگر در بين غسل , استحاضه متوسطه كثيره شود, واجب است چنانچه مشغول غسل ترتيبى (ياارتماسى ) بوده همان را از سر بگيرد.
مساله 192 - احتياط واجب آن است كه زن مستحاضه در تمام روزى كه روزه است به مقدارى كه مى تواند از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند.
مـسـاله 193 - روزه زن مستحاضه اى كه غسل بر او واجب مى باشد در صورتى صحيح است كه در روز غـسـلـهايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است , انجام دهد, ونيز بنابر احتياط واجب , بايد غـسـل نماز مغرب و عشاى شبى كه مى خواهد فرداى آن راروزه بگيرد به جا آورد, ولى اگر براى نـماز مغرب و عشا غسل نكند و براى خواندن نماز شب پيش از اذان صبح غسل نمايد و در روز هم غسلهايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است به جا آورد, روزه او صحيح است .
مساله 194 - اگر بعد از نماز عصر, مستحاضه شود و تا غروب غسل نكند روزه اوصحيح است .
مساله 195 - اگر استحاضه قليله زن پيش از نماز, متوسطه يا كثيره شود بايدكارهاى متوسطه يا كـثـيره را كه گفته شد انجام دهد.
و اگر استحاضه متوسطه , كثيره شودبايد كارهاى استحاضه كـثـيره را انجام دهد و چنانچه براى استحاضه متوسطه غسل كرده باشد فايده ندارد و بايد دوباره براى كثيره غسل كند.
مـسـالـه 196 - اگـر در بـين نماز, استحاضه متوسطه زن كثيره شود, بايد نماز را بشكندو براى اسـتحاضه كثيره غسل كند و وضو بگيرد و كارهاى ديگر آن را انجام دهد و همان نماز را بخواند.
و اگر براى هيچ كدام از غسل و وضو وقت ندارد.
بايد دو تيمم كند, يكى بدل از غسل , و ديگرى بدل از وضـو, و اگـر بـراى يكى از آنها وقت ندارد بايد عوض آن تيمم كندو ديگرى را به جا آورد, ولى اگـر بـراى تـيـمم هم وقت ندارد نمى تواند نماز را بشكند, و بايدنماز را تمام كند, و بنابر احتياط واجب قضا نمايد, و همچنين است اگر در بين نمازاستحاضه قليله او متوسطه يا كثيره شود.
مساله 197 - اگر در بين نماز, خون , بند بيايد و مستحاضه نداند كه در باطن هم قطع شده يا نه , چـنـانـچه بعد از نماز بفهمد قطع شده بوده , نمازش صحيح است , گرچه احتياطمستحب است وضو و غسل و نماز را دوباره به جا آورد.
مـسـالـه 198 - اگـر اسـتـحاضه كثيره زن متوسطه شود, بايد براى نماز اول عمل كثيره وبراى نـمـازهاى بعد عمل متوسطه را به جا آورد.
مثلا اگر پيش از نماز ظهر استحاضه كثيره متوسطه شـود, بـايـد بـراى نماز ظهر غسل كند و براى نماز عصر و مغرب و عشا فقط وضوبگيرد ولى اگر بـراى نـماز ظهر غسل نكند و فقط به مقدار نماز عصر وقت داشته باشد, بايدبراى نماز عصر غسل نـمـايـد, و اگر براى نماز عصر هم غسل نكند بايد براى نماز مغرب غسل كند.
و اگر براى آن هم غسل نكند و فقط به مقدار نماز عشا وقت داشته باشد بايدبراى عشا غسل نمايد.
مساله 199 - اگر پيش از هر نماز خون مستحاضه كثيره قطع شود و دوباره بيايدبراى هر نماز بايد يـك غـسـل به جا آورد, ولى اگر بعد از غسل و پيش از نماز قطع شودچنانچه وقت تنگ باشد كه نـتواند غسل كند و نماز را در وقت بخواند با همان غسل مى تواند نماز را بخواند و همين طور است حكم وضو.
مـساله 200 - اگر استحاضه كثيره قليله شود, بايد براى نماز اول عمل كثيره و براى نمازهاى بعد عـمـل قـلـيـلـه را انـجام دهد, و نيز اگر استحاضه متوسطه قليله شود بايد براى نماز اول , عمل متوسطه و براى نمازهاى بعد عمل قليله را به جا آورد.
مـسـاله 201 - اگر مستحاضه يكى از كارهايى را كه بر او واجب مى باشد حتى عوض كردن پنبه را ترك كند, نمازش باطل است .
مـساله 202 - مستحاضه قليله اگر بخواهد غير از نماز كارى انجام دهد, كه شرط آن وضو داشتن است , مثلا بخواهد جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند بايد وضو بگيرد ووضويى كه براى نماز گرفته كافى نيست , بنابر احتياط واجب .
مـسـاله 203 - رفتن در مسجد مكه و مدينه و توقف در ساير مساجد و خواندن سوره اى كه سجده واجب دارد براى زن مستحاضه اشكال ندارد ولى نزديكى شوهر با اوبنابر احتياط واجب در صورتى حلال مى شود كه غسل كند اگرچه كارهاى ديگرى را كه براى نماز واجب است , مثل وضو و عوض كردن پنبه و دستمال انجام نداده باشد.
مساله 204 - اگر زن در استحاضه كثيره يا متوسطه بخواهد پيش از وقت نماز جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند, بايد غسل كند و وضو هم بگيرد.
مساله 205 - نماز آيات بر مستحاضه واجب است .
و بايد براى نماز آيات هم كارهايى را كه براى نماز يوميه گفته شد انجام دهد.
مساله 206 - هرگاه در وقت نماز يوميه نماز آيات بر مستحاضه واجب شود اگرچه بخواهد هر دو را پـشـت سـر هم به جا آورد, بايد براى نماز آيات هم تمام كارهايى را كه براى نماز يوميه او واجب است انجام دهد و احتياط واجب آن است كه هر دو را با يك غسل ووضو به جا نياورد.
مـسـاله 207 - اگر زن مستحاضه بخواهد نماز قضا بخواند, بايد براى هر نمازكارهايى را كه براى نماز ادا بر او واجب است به جا آورد.
مـسـالـه 208 - اگر زن بداند خونى كه از او خارج مى شود خون زخم نيست و شرعاحكم حيض و نـفاس را ندارد بنابر احتياط واجب , بايد به دستور استحاضه عمل كند, بلكه اگر شك داشته باشد كه خون استحاضه است يا خونهاى ديگر, چنانچه نشانه آنها رانداشته باشد, بنابر احتياط واجب بايد كارهاى استحاضه را انجام دهد.
س 209 - اگر مستحاضه قليله بعد از گرفتن وضو, براى رفتن به نماز جمعه , مسافت نيم ساعت را تـا مـكـان نـمـاز طى كند, آيا اين مدت جزء مقدمات نماز محسوب مى شود, يا دوباره بايد وضو بگيرد؟ ج - اگر خون تا هنگام خواندن نماز, بيرون نيايد, اشكال ندارد.
22/12/ 69 س 210 - شـرط نزديكى با مستحاضه , انجام غسل است ؟ آيا مستحاضه قليله هم بايد غسل نمايد, يا وضو كافى است ؟ ج - در مـسـتحاضه قليله , غسل واجب نيست , و براى نمازهايش وضو كفايت مى كند, ووضو شرط جـواز مـجـامـعـت نـيـسـت , غـسـل فـقط در مستحاضه متوسطه و كثيره , شرطجواز مجامعت است .
14/4/ 74 س 211 - اخـيـرا بـرخـى از پـزشكان , با تجويز قرصهايى مخصوص براى بانوانى كه به سن يائسگى رسـيـده انـد, عادت ماهيانه آنان را به نحوى تنظيم مى كنند كه مثل قبل از يائسگى , در هر ماه در تـاريـخ مـعـيـن و به مدت معين خون مى بينند, و به عبارت ديگر, براى جلوگيرى از مشكلات و بـيـماريهايى كه قطع عادت ماهيانه براى بانوان پيش مى آورد, عادت ماهانه را استمرار مى دهند, چنين خونى از نظر شرعى حكم حيض را دارد يا حكم استحاضه را؟ ج - در فرض مزبور, استحاضه است .
5/5/ 75

حيض

حيض خونى است كه غالبا در هر ماه چند روزى از رحم زنها خارج مى شود و زن را در موقع ديدن خون حيض , حائض مى گويند.
مـسـالـه 212 - خون حيض در بيشتر اوقات , غليظ و گرم و رنگ آن سرخ مايل به سياهى يا سرخ است و با فشار و كمى سوزش بيرون مى آيد.
مـسـاله 213 - زنهاى سيده بعد از تمام شدن شصت سال يائسه مى شوند يعنى خونى كه مى بينند مـحكوم به حيض نيست گرچه داراى صفات آن هم باشد.
و زنهايى كه سيده نيستند, بعد از تمام شدن پنجاه سال يائسه مى شوند.
مساله 214 - خونى كه دختر پيش از تمام شدن سيزده سال و زن بعد از يائسه شدن مى بيند حيض نيست .
مساله 215 - زن حامله و زنى كه بچه شير مى دهد, ممكن است حيض ببيند.
مـسـالـه 216 - دخـترى كه نمى داند سيزده سالش تمام شده يا نه اگر خونى ببيند كه نشانه هاى حـيـض را نـداشته باشد حيض نيست .
و اگر نشانه هاى حيض را داشته باشد واطمينان به حيض بودنش پيدا كند حيض است و معلوم مى شود سيزده سال او تمام شده است .
مـساله 217 - زنى كه شك دارد يائسه شده يا نه , اگر خونى ببيند و نداند حيض است يا نه , بايد بنا بگذارد كه يائسه نشده است .
مـسـاله 218 - مدت حيض كمتر از سه روز و بيشتر از ده روز نمى شود و اگر مختصرى هم از سه روز كمتر باشد, حيض نيست .
مساله 219 - بايد سه روز اول حيض , پشت سر هم باشد, پس اگر مثلا دو روز خون ببيند و يك روز پاك شود و دوباره يك روز خون ببيند حيض نيست .
مـسـالـه 220 - لازم نـيست در تمام سه روز خون بيرون بيايد, بلكه اگر در فرج خون باشد كافى اسـت , و چنانچه در بين سه روز مختصرى پاك شود و مدت پاك شدن بقدرى كم باشد كه بگويند در تمام سه روز در فرج خون بوده , باز هم حيض است .
مـسـاله 221 - لازم نيست شب اول و شب چهارم را خون ببيند, ولى بايد در شب دوم و سوم خون قـطـع نـشـود, پـس اگـر از اذان صـبـح روز اول تا غروب روز سوم پشت سرهم خون بيايد, يا در وسـطـهاى روز اول شروع شود و در همان موقع از روز چهارم قطع شود و در شب دوم و سوم هم هيچ خون قطع نشود, حيض است .
مـسـالـه 222 - اگـر سـه روز پـشت سر هم خون ببيند و پاك شود, چنانچه دوباره خون ببيند و روزهـايـى كـه خون ديده و در وسط پاك بوده روى هم از ده روز بيشتر نشود روزهائى هم كه در وسط پاك بوده حيض است .
مساله 223 - اگر خونى ببيند كه از سه روز بيشتر و از ده روز كمتر باشد و نداند خون دمل است يا خـون حـيـض , چـنـانچه نداند دمل در طرف چپ است يا طرف راست درصورتى كه ممكن باشد مـقـدارى پـنـبـه داخل كند و بيرون آورد پس اگر خون از طرف چپ بيرون آيد, وارسى كند در صورتى كه مى داند خون سابق حيض بوده حيض قرار دهد و اگردمل بوده خون دمل قرار دهد, و اگـر نـمـى داند خون حيض بوده يا دمل بايد همه چيزهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و همه عبادتهايى را كه زن غير حائض انجام مى دهدبه جا آورد.