next page

fehrest page

back page

 چند نكته در تفسير آيات

 تقوى يعنى پرهيزگارى. خداوند مى‏فرمايد: (اتقوا الله ما استطعتم) يعنى به اندازه توانائيتان پرهيزگارى داشته باشيد. در آيه ديگرى خداوند مى‏فرمايد: (و يحذركم الله نفسه) يعنى خدا شما را از خودش مى‏ترساند.

 خدا (نفس) ندارد، جسم و روح ندارد. خدايى هست ولى نمى‏دانيم كه چيست و نه فقط ما نمى‏دانيم، پيامبران هم نمى‏دانند. تنها ازاثر، پى به موثر مى‏بريم و از معلول پى به علت مى‏بريم.

 در مورد اين آيه كه خدا مى‏فرمايد (خدا شما را از خودش مى‏ترساند) در اينجا علماى بلاغت مى‏گويند: (مجاز بالمشاكله) به كار رفته و معنايش اين است كه دو چيز را به شكل هم بيان مى‏كنند، اگرچه يكى حقيقى و ديگرى مجازى است.

آيه مباركه در مورد حضرت عيسى (ع) است كه حضرت به خدا گفت: (تعلم ما فى نفسى ولا اعلم ما فى نفسك). يعنى: خدايا، تو مى‏دانى كه در (نفس) من چه چيز هست ولى من نمى‏دانم در (نفس) تو چيست، خدا (نفس) ندارد پس چطور حضرت عيسى (ع) اين مطلب را مى‏فرمايند؟

 در اينجا نيز (مجاز بالمشاكله) است. در (تعلم ما فى نفسى) حقيقت گفته شده و در (لا اعلم ما فى نفسك) مجاز است. چون در اين طرف (نفس) ذكر شده است، آن طرف هم (نفس) گفته شده است.

 همچنين در آيه است كه: (فمن اعتدى عليكم فاعتدوا عليه بمثل ما اعتدى عليكم) كارما تعدى نيست. يعنى: اگر كسى ما را زد و به ما تعدى كرد، ما هم بنا بر (قصاص) او را مى‏زنيم. كارى كه او كرده، تعدى بوده، ولى آيا كارى كه ما در برابرش انجام مى‏دهيم هم تعدى است؟ معلوم، كه اين طور نيست.

 اينجا هم (مجاز بالمشاكله) است. يعنى اولى را (اعتدى) گفته‏اند، و دومى را هم (اعتدى) ناميده‏اند.

 در آيه ديگر است كه مى‏گويد: (و مكروا و مكر الله) يعنى: آنها با خدا مكر كردند خدا هم با آنان مكر نمود. خدا كه مكر ندارد در اينجا نيز همين طور است.

 يا اينكه در آيه ديگر خداوند مى‏فرمايد: (يخادعون الله و هو خادعهم و اذا قاموا الى الصلوة قاموا كسالى يراؤون الناس) اينجا اشاره به منافقين است كه با خدا(خدعه) مى‏كنند و نيرنگ به كار مى‏برند. خدا هم با آنان (خدعه) مى‏كند، در حالى كه خدا (خدعه) نمى‏كند.

 در دنباله آيه هست كه (و اذا قاموا إلى الصلاة قاموا كسالى) يعنى: معتقد نيستند در نتيجه هنگامى كه براى نماز بپا خواستند، با كسالت و بى‏ميلى نماز مى‏خوانند و اين هم تنها براى ريا است.

next page

fehrest page

back page