محمد بن عمر كشى

(قرن چهارم)

ولادت:

ابو عمرو، محمد بن عمر بن عبد العزيز كشى از بزرگان و علماى شيعه در قرن سوم و چهارم هجرى است، اما تاريخ دقيقى از ولادت او در دست نداريم ،انتساب كشى نيز به منطقه "كش" از نواحى سمرقند (در آسياى ميانه) است.

عصر زندگى:

دوران زندگى كشى مصادف بوده با غيبت صغراى امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشريف و او كه مانند شيخ كلينى در بغداد مى زيسته يقينا با نواب خاص امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشريف ارتباط و معاشرت داشته و از محضر آنان استفاده مى كرده است.
با توجه به اينكه آن دوران آغاز غيبت امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشريف بوده ونياز فراوانى به پاك و منقّح نمودن روايات دين از مجعولات و افراد ضعيف در اسناد روايات حس مى شده ابو عمرو كشى مهمترين و اولين حركت خويش را تهيه كتابى رجالى قرار داد كه علماى دين بتوانند با استفاده از آن روايات صحيح را از ضعيف تشخيص داده و تصويرى صحيح و زيبا از دين در اختيار توده مردم و آيندگان قرار دهند.از جزئيات زندگى ابو عمرو و سفرهاى او اطلاع چندانى موجود نيست ،ولى هم عصر و همراه بودن با شيخ بزرگوار، كلينى بسيارى از نكات را براى انسان محقق روشن مى سازد، چرا كه اين دو هم شاگردى و دو يار صميمى معمولا در مراحل مختلف زندگى و كمالات روحى با يكديگرحركت مى نمايند.

وثاقت:

براى وثاقت واعتبار كشى همين نكته بس است كه كتاب اورا كسى مانند شيخ الطائفه، شيخ طوسى روايت نموده وبراى شاگردان خويش املاء كرده است. همچنين درفهرست شيخ و ديگرمنابع، بجز تعريف وتمجيد چيزى درباره اونمى بينيم. شيخ در فهرست مى گويد: "ثقة بصير بالأخبار وبالرجال، حسن الاعتقاد".يكى ديگراز دلايل وثاقت او، روايت هارون بن موسى تلعكبرى وروايت جعفربن محمد قولويه، صاحب "كامل الزيارة" از اوست.

اساتيد:

ابو عمرو كشى از بيش از 50 نفر روايت نقل كرده و يكى از كسانى است كه به كثرت مشايخ معروف است. از جمله مشايخ كشى عبارتند از:
1ـ محمد بن مسعود عياشى، صاحب تفسير گرانقدر عياشى.
2ـ ابو القاسم، نصر بن صباح بلخى.
3ـ ابراهيم بن عياش قمى.
4ـ حسين بن بندار قمى.
5ـ احمد بن على قمى.
6ـ احمد بن يعقوب، ابو على بيهقى.
7ـ محمد بن احمد بن شاذان.
8ـ محمد بن قولويه قمى، پدر ابن قولويه صاحب "كامل الزيارة".

شاگردان:

مهمترين و بزرگترين شاگردان كشى مى توان به افرادى ذيل اشاره نمود كه عبارتند از:
1ـ جعفر بن محمد بن قولويه قمى، مؤلف كتاب ارزشمند "كامل الزيارة".
2ـ هارون بن موسى تلعكبرى، .
3ـ ابو احمد، عيسى بن حيان نخعى.
4ـ حيدر بن محمد بن نعيم سمرقندى، اشاره نمود.

تاليفات:

تنها كتابى كه از ابو عمرو كشى، آن بزرگ مرد دوران غيبت صغرى، به دست ما رسيده كتاب "معرفة الناقلين عن الأئمة الصادقين عليهم السلام" است.
البته چنان كه در توضيحات كتاب "رجال كشى" آمده، اصل كتاب كشى موجود نيست و حتى در قرون ششم و هفتم هجرى نيز نسخه اى از آن يافت نمى شده است. آنچه اكنون به عنوان رجال كشى چاپ شده و در دسترس است كتاب "اختيار معرفة الرجال" است. "اختيار" منتخب و مهذب كتاب كشى است كه توسط شيخ الطائفة، ابو جعفر طوسى در قرن پنجم، سال 456 هـ.ق براى يكى از شاگردانش املاء شده است.

وفات:

متأسفانه تاريخ وفات كشى نيز مانند ولادت او مجهول است، اما بنا بر بعضى نقلها ابو عمرو كشى در حدود نيمه قرن چهارم ـ حدود 350 هـ.ق ـ وفات يافته است.