قطب الدين رازى

( 647 _ 766 هـ.ق)

ولادت:

محمد بن محمد رازي (بوبهي) مشهور به قطب الدين رازي در سال 647 هـ.ق به دنيا آمده و اصليت او از ( ورامين) نزديك تهران است. او با محدث بزرگوار و عظيم الشأن شيخ صدوق نسبت داشته است، چرا كه نسبت او به (بابويه ) جد شيخ صدوق (محمد بن بابويه قمى) منتهى مىگردد.

تحصيلات:

او پس از طى مراحل علوم مقدماتى و تحصيل فنون متداول عصر، علوم معقول و منقول خود را تكميل نمود و در رشته هاى مختلف آن مخصوصاً منطق و فلسفه تخصص يافت، و از دانشمندان عاليقدر عصر بشمار آمد.

اساتيد:

قطب الدين رازي در نزد قاضى عضد الدين ايجى مؤلف كتاب مشهور مواقف و در خدمت علامه حلى پيشواى مجتهدين شيعه مدتي را به كسب علم پرداخته است.

شاگردان:

دانشمندان مشهور سنى و شيعه همچون مير سيد شريف جرجانى و سعد الدين تفتازانى و شهيد اول از جمله شاگردان او بشمار مى آيند.

تأليفات:

1 ـ تحرير القواعد المنطقية في شرح الشمسية.
2 ـ حاشيه بر قواعد علامه.
3 ـ بحر الاصداف.
4 ـ تحفة الاشراف.
5 ـ تحقيق معنى التصور و التصديق يا (رسالة التصورات و التصديقات) در علم منطق.
6 ـ شرح الاشارات.
7 ـ المحاكمات بين شرحى الاشارات.
8 _ لوامع الاسرار.
9 _ كتاب تقسيم العلم و الرسالة القطبية نيز نام برد.
اگر چه از ادبيات و فقه هم بهره داشته اما اساساً او يك حكيم و فيلسوف است چنانچه از آثار و تأليفاتش هويدا است.

گفتار بزرگان :

بسيارى از دانشمندان و علماى ما قطب الدين رازى را مورد ستايش قرار داده اند و عده زيادى از محققين و مدققين، زبان بر تحسين او گشوده اند كه براى نمونه به سه مورد اشاره مى كنيم.
1 ـ علامه حلى پيشواى مجتهدين شيعه، در اجازه اى كه در پشت كتاب (قواعد الاحكام) خود كه به خط قطب رازى استنساخ شده است درباره او مىنويسد: شيخ دانشمند بزرگوار، فقيه، عالم، فاضل، محقق، مدقق، زبدة العلماء و الافاضل، قطب الملة و الدين محمد رازى (ادام الله ايامه).
از اين تعبيراتى كه علامه حلى درباره شاگرد بر ازنده اش بكار برد مى توان مقام عالى او را در علم و فضل به خوبى حدس زد.
2 ـ شهيد سعيد قاضى نور الله شوشترى، از قطب الدين بدين گونه ياد مىكند : المولى المحقق العلامة، قطب الدين محمد بن محمد البويهى (قدس سره) آنكه چرخ، اعلم زمانش خواند دهر، علامه جهانش خواند. هر چه در هر نقش دانائى است- دل او را بر آن توانائى است - چون خورشيد فضيلتش از مطلع (شرح مطالع) و محكمات حكمتش از افق كتاب (محاكمات) ساطع است عظم شأن او احتياج به تعريف و بيان ندارد .
3 ـ شهيد اول گل سرسبد فقهاى شيعه در قرن هشتم در كتاب (اربعين) خود مىفرمايد: اتفاق افتاد ملاقات من در دمشق با قطب الدين در شعبان 766 ، او در تمام علوم معقول و منقول متبحّر بود، ضمن استفاده از محضر او، پس از مذاكرات و مباحثاتى كه داشتم دانستم كه او دريايى است كه ساحل ندارد.
و بعد اضافه مىكند كه از او اجازه خواستم و او هم برايم نوشت.

وفات

اين حكيم الهى و دانشمند گرانمايه بعد از عمرى تعليم و تعلم و خدمت به فرهنگ غنى اسلام سر انجام در روز دوازدهم ذيقعده سال 766 هـ.ق در دمشق از دنيا رفت و به ديدار حق شتافت بسيارى از بزرگان شام در نماز وى شركت جستند و او را در (صالحيه) دفن كردند.