حمزة بن عبدالعزيز ديلمى (سلا ر ديلمى )

( نيمه دوم قرن چهارم ـ 463 هـ. ق )

ولادت:

ولادت او هـمـانـند ديگر معاريف و مفاخر مكتب اسلام درست روشن و مشخص نيست , ولى نام او حـمـزة بن عبدالعزيز ديلمى طبرستانى , كنيه اش ابويعلى ملقب به سلا ر, فقيهى است بزرگوار و شـيـخى است جليل القدر و عظيم الشان كه از مفاخر و اعيان فقهاى اماميه مى باشد سلا ر معرب سـالار مـى بـاشد كه به معناى امير و رئيس كل مى باشد ولادتش در مازندران صورت گرفته اسـت.

تحصيلات:

او بـه قـصد تكميل تحصيلات اسلامى خويش به مركز حوزه علميه آن روز كه بغداد و اخيرا نجف بوده است , مهاجرت كرده است.

اساتيد:

در محضر اساتيد چون شـيـخ مفيد و سيد مرتضى كسب فيض نموده است.

شاگردان:

علماي بسياري از محضر ايشان كسب دانش نموده اند كه از جمله مي توان : ابى جنى اديب و نحوى معروف را نام برد .

تأليفات:

او تأليفات متعددى در زمينه فقه و اصول فقه و كلام دارد كه چند نمونه از آنها ذكر مى شود:
1 ـ الابواب و الفصول (در فقه ).
2 ـ التذكرة في حقيقة الجوهر (كلام ).
3 ـ التقريب (اصول فقه ).
4 ـ الـرد عـلـى ابـى الحسن البصرى فى نقض الشافى, هنگامى كه ابوحسن بصرى كتابى در نقض الـشافى سيد مرتضى نوشت , سيد مرتضى به سلا ر دستور داد كه نقض آن را بنويسد, پس كتاب او نقض نقض الشافى شناخته شده است.
5 ـ الـمـراسـم العلويه و الاحكام النبويه در فقه كه با ده كتاب ديگر به نام جوامع الفقه مي باشد .
6 ـ المقنع فى المذهب (كلام ).

گفتار بزرگان :

محقق حلى درمقدمه كتاب المعتبر از او و ابوالصلاح حلبى به عنوان اتباع الثلاثه نام مى برد, يعنى او را از پيروان مى شمارد كه على الظاهر مقصود اين است اين سه نفر تابع و پيروان سه نفر ديگر, شيخ مفيد, سيد مرتضى و شيخ طوسى بوده اند.
مرحوم مدرس صاحب ريحانه مى گويد : او يكى از اعاظم علماى متقدمين اثنى عشريه است كه در علم و ادب مقدم بوده و فتاوى و اقوال او در كـتـب فـقـهيه مذكور مى باشد وى از شاگردان شيخ مفيد و علم الهدى و از مشايخ روايتى شـيـخ ابـوعلى طوسى (پسر شيخ طوسى ) است و گاهى به سمت نيابت از سيد مرتضى در بغداد درس مـى گـفـتـه اسـت و در اثر فقاهت و جلالت مراتب علميه از طرف سيد به منصب حكومت شرعيه و فصل خصومات و مرافعات دينيه در بلاد حلب منصوب شده بود.

وفات :

او بـه سـال 448 يـا 463 هـ. ق و در خـسـروشاه (خسروشهر) آذربايجان , در چندفرسخى تبريز به رحـمـت ايـزدى پـيـوسـت و در همانجا مدفون گرديده است.