کارل ويلهلم سترستين

K. V. Zettersteen
1866 ـ 1953

کارل ويلهلم سترستين يا زترستين از خاورشناسان نامدار سوئدى و مسافر مشرق زمين و متخصص در زبان وادبيات عربى و مترجم قرآن به زبان سوئدى است و فقه الله عبرى و سريانى و نيز کتاب شناسى بوده که در شهر « اورسه » از توابع سوئد متولد شد و پس از 87 سال عمر در « اوپسالا» بدرود حيات گفته است .
وى تحصيلات خود را در مدرسه عالى « فالون» به پايان رسانيده ، و زبان عبرى را در آنجا فرا گرفته ، ولى زبان عربى را بدون معلم نزد خود ياد گرفته است .
موقعى که در سال 1884 به اخذ ديپلم عالى نائل شد ، در دارالعلوم اوپسالا وارد گرديد ، و پس از گذراندن دوره آن در سال 1895 به درجه دکترا در ادبيات نائل گرديد . آن گاه به آلمان عزيمت کرد و در فراگيرى زبان فارسى و ترکى در مؤسسه شرقى برلين همت گماشت ، و در تمام زبانهايى که فرا گرفت تسلّطى کامل يافت و تحت نظر پروفسور ساخائو (1845 ـ 11930) در ادبيات عربى استاد گرديد . پس از آن به عنوان پروفسور السنه سامى در دانشگاه لوند وارد شد و تا 1904 در آنجا درس مى داد . سپس به عنوان مزبور به دانشگاه اوپسالا منتقل گرديد ، و تا موقع باز نشستگيش در آنجا به کار تدريس اشتغال داشت .


آثار

از کارهاى بزرگ او نگارش تاريخ ادبيات شرقى (1892 ـ 1901) و همچنين در نگارش مقالات علمى و ادبى در ادايرة المعارف اسلامى ليدن و نيز با تعدادى از مجله هاى خاورشناسى به خصوص « مجله جهان شرقى » همکارى مى کرد ، و از سال چهارم تا پانزدهم آن سردبيرش بود .

پروفسور سترستين در بسيارى از کنگره هاى جهانى خاورشناسى شرکت کرده که از جمله آنها سيزدهمين کنگره خاورشناسان در 1902 در هامبورگ به نمايندگى دولت سوئد بوده است . همچنين دولت سوئد و دانشگاه اوپسالا او را به سمت نماينده در پانزدهمين کنگره خاورشناسان جهان که در 1908 رد شهر کپنهاک داير گرديده مأمور کرده است .


سفرهاى پروفسور سترستين

اين دانشمند بزرگ براى مطالعه به برلين ، اسکوريال ، آکسفورد ، پاريس ، روم ، کپنهاگ ، لايپزيگ و خاورزمين سفر کرده و در کتابخانه هاى نقاط مزبور به بررسى نسخه هاى خطّى شرقى پرداخته و نيز با زبانهاى عاميانه در تونس ، مصر ، شام و کشورهاى ديگر عربى که در مسافرتهايش ديدار مى کرده آشنا شده است .


عضويتها

انجمنهاى علمى متعدّدى از جمله انجمن علمى عربى دمشق او را به عضويت هيأت نويسندگان خود انتخاب کردند . و مجله جهان شرقى جشنى براى بزرگداشت او برپا کرد و با دعوت کردن دانشمندان و خاورشناسان ممالک مختلف و ايراد سخنرانيهاى علمى و ادبى و تاريخى او را تجليل کردند ، و مجموع سخنرانيها را در کتابى به چاپ رساندند و نسخه اى از آن را به ايشان تقديم نمودند .
ضمناً از طرف مقاماتى مدالها و نشانهايى به ايشان تقديم گرديد .


آثار پروفسور سترستين

ترجمه قرآن به زبان سوئدى با حواشى و توضيحات و يادداشتهاى فاضلانه (1917) ، ترجمه قسمتهايى از قرآن به زبان اسپانيولى (مجله جهان شرقى ، 1911) ، « چاپ پخش پنجم و ششم از طبقات الکبير » ابن سعد و کاتب واقدى ، مورخان صدر اسلام ، (ليدن ، 1906 ـ 1909) ؛ فهرست کتب خطّى فارسى ، عربى و ترکى موجود در کتابخانه دانشگاه اوپسالا (مندرج در مجله ج0هان شرقى ، 1922 ـ 1928) .
فهرست نسخه هاى خطّى عثمانى در کتابخانه سراى مصرى (اوپسالا ، 1945) .
معاهده هاى شرقى در کتابخانه هاى سوئد ( به مناسبت تجليل از گلدسيهر خاورشناس مجارستانى ، 1948) ؛ چاپ قسمتهايى از تاريخ سلاطين مماليک و شام از سال 1291 تا 1341 ميلادى يا فهرست اسامى رجال و قبايل اسامى و اماکن و امم (ليدن ، 1919) که مؤلفش ناشناخته است .
اينها غير از کتبى است که درباره زبان ترکى و فارسى و مقالاتى که با نام مستعار « عبدالرحمان » تأليف کرده و انتشار داده است .
مشارق الانوار النبويه يا محل طلوع روشناييهاى حضرت محمد (ص) (1896) ديگر از کارهاى او تاريخ زندگانى حضرت محمد (ص) ، چاپ تهذيب اللغه ، ازهرى ، چاپ طرفة الاصحاب ، اشرف رسولى ، چاپ شمس العلوم ، نگارش نشوان حميرى ، چاپ معارج الانوار العلويّه من صحاى الاخبار المصطفويّه مى باشد .


مراجع :

● مجله مجمع علمى عربى دمشق ، ج 7 : 330 ـ 334 ؛
● ترجمه احوال سترستين به قلم ديدرى نوگ در همين مجله ، ج 29 : 140 ـ 143 ؛
● الاعلام ، ج 6 : 64 ؛
● المستشرقون ، ج 3 : 984 ؛
● دايرة المعارف فارسى ، ج 1 : 1169 ؛
● اعلام الخطوط و الصوّر ، خير الدين زرکلى دمشقى ، ج 11 ، شماره 2 : 878 .